Klaas Veldhuis stuurde ons deze foto’s uit een Poesie album van Leentje Meijer, geboren 26-02-1912 te Vlagtwedde, overleden 25-04-1925. De personen die hierin hebben geschreven komen uit Hebrecht, Weite en Vlagtwedde. Ter Info: Leentje Meijer was getrouwd met Derk Kluiter, een broer van mijn oma.
Wellicht dat er nog bekende namen bij staan voor sommigen van u.
Herdenkingsroute Stadskanaal
In het kader van de activiteiten rond 4 en 5 mei heeft de Bibliotheek Stadskanaal het initiatief genomen om een Herdenkingsroute te organiseren. De wandelroute is in totaal bijna 4 kilometer en gaat langs monumenten in het centrum van Stadskanaal en de Parkwijk die herinneren aan alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.
KLIK OP DE LINK VOOR MEER INFORMATIE:
Voorjaarsnummer Terra Westerwolda verschenen
Leden van de Historische Vereniging Westerwolde ontvingen al enkele weken geleden het nieuwste exemplaar van Terra Westerwolda. Inmiddels zijn alle verkooppunten ook weer voorzien van het voorjaarsnummer van het tijdschrift.
Oudeschans: één grote speeltuin
Tjarko van Dijk ging in gesprek met Willem Friedrich, geboren in Bellingwolde maar opgegroeid in het vestingdorp Oudeschans. ‘Het was voor ons jochies eigenlijk één grote speeltuin’; zo herinnert Friedrich zijn kinderjaren. Ook vertelt Friedrich over de middenstand, de school en de dreigende teloorgang van het dorp. En hoe zijn belangstelling voor kunst en cultuur hem terugbracht naar Oudeschans, waar hij al meer dan 45 jaar de bekende concertreeksen in de garnizoenskerk organiseert.
Red het cultuurlandschap
Rienhart Wolf laat in een prikkelend essay zien dat er onconventionele stappen gezet moeten worden om de teloorgang van het middeleeuwse cultuurlandschap te stoppen. Centraal in het essay staat het landschap rondom Ter Apel. Wolf constateert dat sluipenderwijs de typische open ruimtes in het cultuurlandschap zijn ‘dichtgemetseld’ met bos, waardoor de historische context van het landschap verloren dreigt te gaan.
Terug naar Ter Wisch
In dit nummer van Terra Westerwolda het tweede deel van de herinneringen van Aaltje ter Wisch (1891-1994). Aaltje vertelt over de dagelijkse gang van zaken op het boerenerf, maar ook over de bijzondere gebeurtenissen zoals het maken van een foto in Winschoten, de verhuizing naar Ter Apel en het onderwijs in Groningen. Haar zoon Adolf tekende de herinneringen op in de jaren 1980 en kleindochter Rolien stelde ze beschikbaar voor Terra Westerwolda.
En nog veel meer!
In een interview vertelt Chonda Luring – Te Velde over haar boek ‘De muren hebben oren’, waarvoor ze 40 (oud) Onstwedders sprak over hun herinneringen aan de oorlogsjaren in het dorp. Henny Groenendijk doet verslag van het project ‘De verdwenen Eems’, waarin onderzoek wordt gedaan naar een verdwenen verbinding tussen Westerwolde en het Eemsland. Hans ter Heijden vertelt over zijn ‘piekervaring’ achter de klavieren van het bijzondere orgel van de kerk in Weite. Wilma Koning neemt de lezer mee naar het brugwachtershuisje bij de Wymeersterbrug, waar Eppo Kuiper tussen 1910 en 1954 woonde en werkte. En natuurlijk ontbreken ook in dit voorjaarsnummer de vaste bijdragen niet, waaronder die van het MOW | Museum Westerwolde en de Historische Kring Ter Apel.
Bourtange 50 jaar na de reconstructie
Wedde – Hotel Westerwolde 1907 – update 29-03-2021
En een bericht van de brand in augustus 1959.
Merklappen en hun maaksters door Jan Pieter de Groot
Bericht van ons lid Jan Pieter Dre Groot
Museum landgoed Verhildersum heeft een boekje uitgegeven over mijn onderzoek naar merklappen. Het boekje is te bestellen en te bekijken op de website van het museum.
Link naar informatie over de tentoonstelling van merklappen op het Landgoed Verhildersum te Leens.
Hierop kun je doorklikken naar de bestelling van het boekje en eventueel het bekijken hiervan.
Je kunt ook direct naar het boekje via deze link:
Lezingen Groninger Archieven
In deze coronatijd waarin we geen ledenbijeenkomsten kunnen organiseren, zijn we blij met de activiteiten van de Groninger Archieven. Zij verzorgen online lezingen over verschillende onderwerpen, waarbij het leuke is, dat je ze kunt bekijken op een tijdstip dat jezelf het beste uitkomt.
Via deze link kunt u een keuze maken uit één of meerdere van deze lezingen:
Lezingen OnLine Groninger Archieven
Klooster Ter Apel
Groeten van Aaltje
Beste mensen, .
a.s. zaterdag is het een jaar geleden dat het project over Aaltje uit Smeerling van start ging. Dat kon ivm corona toen niet via de geplande bijeenkomst -velen van u keken er naar uit – in Gasterij Natuurlijk Smeerling. Maar Aaltje liet zich niet onder het ‘mous’ stoppen en ging ‘live’ via youtube en Radio Westerwolde.
Omdat we rond Aaltje contact met u hadden – als relatie, (oud)Smeerlinger/Westerwolder, familie-lid, genodigde voor de bijeenkomst vorig jaar of als besteller van het boekje – praten we u nu graag even kort bij.
Er is in het afgelopen jaar ondanks corona toch van alles op gang gekomen. Op de website https://aaltjesstee.nl/nieuws/ kunt er een impressie van lezen.
Het boekje ‘Aaltje – vier generaties kinderen uit Smeerling‘ kan nog besteld worden via info@aaltjesstee.nl of bij de Gasterij in Smeerling en o.a. de musea Westerwolde/MOW, Streekhistorisch Centrum Stadskanaal, de Oude Stelmakerij (Sellingen) en de Readshop in Stadskanaal als deze allemaal weer open mogen.
Ook de wandeling kan onverminderd gelopen worden. Op weg naar het voorjaar en Poaske. Zie https://aaltjesstee.nl/wandelen/ En neemt u dan na afloop vooral een koffie/thee/lekkers-to-go bij de Gasterij (check even de openingstijden op https://www.gasterij-natuurlijk-smeerling.nl/)
Het Smilker Aaltje-lied van Josien Bakker is te beluisteren via https://www.youtube.com/watch?v=W6f07xTsDwk
En het lesmateriaal is beschikbaar via https://aaltjesstee.nl/scholen/
Via dit bericht willen we u ook bedanken voor de reacties op het project en uw eigen verhalen. Het ene verhaal maakt weer andere verhalen los. We ontvingen ze uit hele land en van over de grenzen. Vandaag ontvingen we zelfs nog een reactie van een nazaat van Aaltje uit Australië. We zijn onderdeel van een groter geheel, van een gemeenschap.
Het plan is om de Aaltje-bijeenkomst alsnog een keer te organiseren, maar pas als het echt helemaal weer veilig kan. Als het zover is zullen we er over berichten.
Dank voor uw aandacht. Vrede en alle goeds toegewenst.
Met een hartelijke groet,
mee namens de Werkgroep Aaltje,
Hanne Wilzing
(06 51340442)
Britse bommenwerper stort neer in Jipsinghuizen
Ingezonden door: Jochem Abbes & Gert Abbes.
Op 13 maart 2021 is het precies 80 jaar geleden dat een Britse ‘Vickers Wellington Mark 1C’ bommenwerper van de Royal Airforce (RAF) werd neergeschoten boven Jipsinghuizen. Het vliegtuig was die avond om 20.00 u. opgestegen van de vliegbasis Stradishall in het graafschap Suffolk met de bedoeling om Hamburg te bombarderen. De bemanning bestond uit zes leden: Victor Bagley, George Daniel, Alexander Elder, Sol Glazer, John La Bassee Tomkinson en Douglas Waters, allen sergeant en twintigers.
Tijdens de vliegroute over de provincie Groningen werd het vliegtuig rond 23.00 u. onderschept door een Duitse Messerschmitt 110 nachtjager met de gevreesde Oberfeldwebel Paul Gildner als piloot. Gildner stond bekend als één der meest succesvolle nachtjagers van de Duitse Luftwaffe met tientallen fatale aanvallen op Geallieerde vliegtuigen op zijn conto. Gildner had net, twintig minuten eerder, boven Tolbert een Britse ‘Blenheim’ naar beneden geschoten en kreeg kort daarna de ‘Wellington’ in het vizier.
Boven Westerwolde viel hij de Britse bommenwerper aan en wist met mitrailleurgeschut het toestel te raken. Eén van de motoren vloog in brand en het toestel dook naar beneden om pal ten zuiden van de wagenmakerij van Abbes in Jipsinghuizen neer te storten. Daarbij kwamen vijf van de zes bemanningsleden om het leven. De staartschutter werd al tijdens de aanval in de lucht dodelijk getroffen. Twee bemanningsleden konden tijdig uit het vliegtuig springen. De overige vier mannen lukte dat niet meer en kwamen bij de crash om het leven. Eén van de twee parachutisten viel te pletter doordat zijn scherm niet (volledig) open sloeg. De tweede, sergeant D.W. Waters, landde in het bosje bij Leemdobben en overleefde het dramatische incident.
Aanvankelijk opgevangen door de aan de overkant van de weg wonende familie Eelsing, lukte het niet om Waters op tijd in contact te brengen met de ondergrondse. Hij werd door de plaatselijke politie en “al te gedienstige” medelanders gevangen genomen en tegen 03.00 u. opgehaald door een escorte van de Duitse Luftwaffe van de vliegbasis (Fliegerhorst) Leeuwarden, vanwaar Gildner ook was opgestegen. Sergeant Waters zou de rest van de oorlog in Duitse krijgsgevangenschap doorbrengen. De volgende dag werd de omgeving van de crash in Jipsinghuizen door de Duitsers afgezet en werden de verkoolde resten van de overige bemanningsleden uit het vliegtuig gehaald en later met militaire eer begraven op Esserveld bij Groningen. De in het wrak nog aanwezige bommen werden elders in het veld opgeblazen. De explosie bij de crash veroorzaakte grote schade bij de omringende huizen.
In maart 2016, 75 jaar na het gebeuren, bracht de zoon van sergeant Douglas Waters, Ian Waters, een bezoek aan de familie Abbes in Jipsinghuizen. Het contact was tot stand gekomen via Klaas Niemeijer van het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen die door Waters was benaderd om meer informatie. Waters junior was erg betrokken bij de oorlogservaringen van zijn in 2008 overleden vader en wilde graag de locaties van de gebeurtenissen in de nacht van 13 op 14 maart 1941 bezoeken. Het werd een onvergetelijk bezoek waarbij herinneringen werden opgehaald, de gang van zaken werd gereconstrueerd en de plek des onheils achter het erf werd bezocht.
Hoogtepunt van het bezoek was de ontmoeting met de enige, directe ooggetuige van de gebeurtenissen van destijds: mevrouw Hulsker-Eelsing te Sellingen. Als klein meisje van 14 jaar woonde ze destijds met haar familie vlak bij het bosje van Leemdobben. Samen met Ian Waters bezochten we haar en tot onze verrassing bleek ze levendige herinneringen te hebben aan het voorval. Ze vertelde gedetailleerd hoe ook haar familie was opgeschrikt door het nachtelijke vuurgevecht en buiten had staan kijken naar het vuur in de lucht. Plotseling zag ze een parachutist uit het duister naar beneden komen in het bosje aan de overkant. Familieleden gingen kijken, zagen de Britse piloot in de bomen hangen en zich bevrijden uit de parachute en namen hem mee naar huis waar hem koffie werd aangeboden. Tot verbazing van Ian Waters vertelde mevrouw Hulsker hoe zij 75 jaar eerder een hand van zijn vader had gekregen en hoe de situatie verder verliep.
De vraag of ze ook nog kon aanwijzen waar de piloot naar beneden was gekomen antwoordde ze bevestigend en nadat we met elkaar in de auto naar Leemdobben waren gereden wist ze moeiteloos de bomen aan te wijzen waar sergeant Waters met de parachute in was beland. Al met al was het een onverwachte – en voor Waters ook emotionele – wending aan het bezoek.
Inmiddels zijn we vijf jaar verder en is het vandaag 80 jaar geleden dat de Britse bommenwerper bij Jipsinghuizen is neergestort. Er is geen gedenkteken op de plaats van de crash. Toch willen we met eerbied de vijf Britse bemanningsleden gedenken die in Jipsinghuizen het leven lieten in de strijd tegen nazi-Duitsland. We blijven de Britten zeer erkentelijk voor hun offers en grote inzet bij de bevrijding van ons land, ook sergeant Douglas Wilmott Waters.
Duitse opname van de neergestorte Britse Wellington achter het huis en het bedrijf van de familie Abbes. Eén van de Duitsers is Paul Gildner, de nachtjager die het vliegtuig naar beneden schoot. Bron: Groninger Archieven.
Britse Wellington. Bron: http://www.gaasterlandinwo2.nl/monument-oudemirdum-bij-ijsselmeer/
De graven op Esserveld bij Groningen. Foto: G.J. Abbes.