Welkom bij de Historische Vereniging Westerwolde

Uitgelicht

Via deze website brengen wij u graag op de hoogte van allerlei historische zaken over Westerwolde. Ook proberen we zoveel mogelijk de media te volgen en als we daar nieuws vinden dat u zou kunnen interesseren, dan vindt u dat ook hier.
Mocht u ook een bijdrage aan de website of aan ons tijdschrift Terra Westerwolda willen leveren, dan kunt u ons e-mailen naar het adres info@verenigingwesterwolde.nl


Lid worden van onze vereniging?

U kunt zich heel gemakkelijk aanmelden als lid van onze vereniging via deze link.


  • De data voor de ledenbijeenkomsten en de jaarlijkse excursie 2020 zijn weer vastgelegd.
    Over de locaties, het onderwerp van de lezing en verdere details wordt u nog nader geïnformeerd via e-mail of op de website.
  • Ledenbijeenkomsten:
    2019:
    14 december Bellingwolde: Kerk + De Karspel
    2020:
    14 maart Onstwedde
    13 juni Veelerveen
    24 oktober Ter Apel
    19 december Blijham
  • Bestuursvergaderingen:
    2020:
    13 februari
    14 mei
    2 juli
    27 augustus
    19 november
  • Excursie:
    2020:

    19 september


  • Heeft u nog oude foto’s van Westerwolde?
    Wij plaatsen uw oude foto’s, eventueel met toelichting, graag op onze website. U kunt ze sturen naar info@verenigingwesterwolde.nl. Alvast bedankt voor uw medewerking. In het menu kunt u de foto’s bekijken als u op Oude Foto’s klikt.


    Copyright
    Ziet u op onze website een foto, waarvan u kunt aantonen dat de rechten bij u liggen? Dan zorgen wij er voor dat de vermelding bij deze foto wordt aangepast met de door u gewenste gegevens of dat (als u dat wenst) de foto wordt verwijderd. U kunt ons daar een e-mail bericht over sturen.


Rabobank
Rabobank-logo-FCOnze huisbankier is de Rabobank, waar het voor ons als vereniging plezierig bankieren is. Ons banknummer is: RABO Bank IBAN NL80RABO0358606063

Uitnodiging ledenbijeenkomst

Magnuskerk te Bellingwolde (Foto’s Geert Volders)


Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij u uitnodigen voor de eerstvolgende ledenbijeenkomst van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 14 december a.s. in leerhuis en vergadercentrum Het Karspel, (Hoofdweg 225) te Bellingwolde. Deze ledenbijeenkomst wordt mede mogelijk gemaakt door de Stichting Groningen Orgelland. De bijeenkomst begint om 13.30 uur.
Het bestuur stelt het volgende programma voor:

  1. Opening door de voorzitter.
  2. Vaststelling van de agenda.
  3. Ingekomen stukken en mededelingen, door de secretaris en de penningmeester.
    H. Opheikens: Grensoverschrijdende vluchtroutes 1933 – 1945
  4. Voordracht door dhr. Kees Kugel, oud-bestuurslid van de Stichting Groningen Orgelland (SGO). In 2019 is het 300 jaar geleden dat orgelbouwer Arp Schnitger(1648-1719) stierf en het is tevens het jaar waarin Stichting Groningen Orgelland 50 jaar bestaat.. De herdenking van Schnitgers 250e sterfdag in 1969 was juist aanleiding voor de oprichting van Stichting Groningen Orgelland. In 1969 verzamelden zich in de Der Aa-kerk liefhebbers en internationale deskundigen op het gebied van orgels, muziek en cultureel erfgoed om te praten over die unieke schat die verstopt lag in de oude kerken van de provincie Groningen: de historische orgels waarvan sommige meer dan 400 jaar oud waren. Veel van deze orgels lagen er vergeten en verwaarloosd bij en dat moest veranderen. De Stichting Groningen Orgelland ging voortvarend aan de slag om de orgels te redden en weer in oude glorie te herstellen. Nu, 50 jaar later, zijn de meeste orgels gerestaureerd en staan er weer uitstekend bij. Kugel zal vertellen over het leven, de carrière en het succes van de orgelbouwer Schnitger: een wereldberoemd orgelbouwer die zijn stempel drukte op het Groninger orgellandschap.

    Magnuskerk te Bellingwolde cartouche voor het orgel. (Foto’s Geert Volders)

  5. Pauze in Het Karspel. Vervolg van de vergadering in de Magnuskerk.
  6. Voordracht door de heren Jochem G. Abbes en Jan S.A. Huizing. In 1797 werd de Magnuskerk verrijkt met een nieuw orgel, gebouwd door het duo H.H. Freytag en F.C. Snitger. Orgelmaker Frans Casper Snitger jr. draagt wel een heel bekende naam, namelijk de naam van zijn grootvader Arp Schnitger (de ‘ch’ verdween later). Abbes en Huizing gaan in op de achtergronden rondom de bouw van het orgel. Voor het onlangs gerestaureerde orgel prijkt een ‘cartouche’ waarop de namen vermeld zijn van de predikanten en kerkvoogden in 1797. Dankzij de kerkelijke archieven is te reconstrueren hoe het orgel gefinancierd werd, maar ook hoe de kerkelijke gemeente in 1797 functioneerde en wie deze kerkbestuurders waren.
  7. Orgelspel verzorgd door de heer Pieter Pilon.

Het Snitger-Freytag orgel in de Magnuskerk van Bellingwolde. (Foto: Dennis Wubs, Wikimedia Commons)

Pieter Pilon kreeg orgellessen van Piet Wiersma en studeerde vervolgens orgel aan het nu Noord Nederlands Conservatorium in Groningen bij Wim van Beek en piano bij Jan Marisse Huizing. Kerkmuziek studeerde hij aan het koninklijk Conservatorium in Den Haag bij resp. Christiaan Winter en Jos van der Kooy. Hij verdiepte zich in liedbegeleiding (piano) bij Tan Crone. In 1988 behaalde hij voor orgel het einddiploma Uitvoerend Musicus met onderscheiding. Na het eindexamen piano volgden er lessen(onder meer improvisatie) bij Albert de Klerk. Hij werd prijswinnaar van het Nationale Orgelimprovisatieconcours (1992) in Bolsward. Pilon is organist van het befaamde Lohman-orgel in Farmsum.

Sluiting van de vergadering.

Het bestuur hoopt weer velen van u op 14 december te mogen begroeten. Neemt u gerust een gast mee!

Met vriendelijke groet,

namens het bestuur,

Kuper-Dijkmeijer, secretaris

Winternummer Terra Westerwolda verschenen

De leden van de Historische Vereniging Westerwolde hebben het nieuwe nummer van Terra Westerwolda inmiddels per post ontvangen. Voor € 4,95  is het ook weer te koop bij diverse (boek)winkels in Westerwolde en de Kanaalstreek, Bruna Nieborg in Winschoten en boekhandel Godert Walter in Groningen.

Expeditie Hutplak

In dit nummer een interview van Hans ter Heijden met Dinie Wakker en Bert Arends over de restauratie van een bouwval aan Hutplak 3 – nu Oosterholtsweg – in Onstwedde. Dat het boerderijtje voordat het tot verval kwam ook nog bewoond werd door voorouders van Dinie, maakt het natuurlijk heel bijzonder. Ondanks de deplorabele staat waarin het verkeerde, kreeg het pand in 2000 de status van rijksmonument.

Oud-docent geschiedenis Jan Groen

Redacteur Erik Wubs schreef een column over het cultuurbeleid van de gemeente Westerwolde en interviewde zijn oud-docent geschiedenis Jan Groen, die 42 jaar lang lesgaf op de RSG Ter Apel. 100 jaar vrouwenkiesrecht in Westerwolde staast centraal in de rubriek Sanne Meijer Onderweg.

Joods leven in het grensgebied

Berend Jan Harding ging op zoek naar de oorsprong van een schilderij van een romantisch landschap uit 1847 en kwam in Westerwolde terecht; in de rubriek Sprekend Object schrijft Obby Veenstra over tastbare herinneringen, onder meer van porselein en hout.                                                                                                                                                                                       Juliane Irma Mihan en Geert Volders vertellen over het project ‘Joods leven in het grensgebied’, het onderzoek naar verbindingen tussen Joodse gemeenschappen.

 Mensenoffers in het moeras?

200 jaar leden werd een houten weg, dwars door het veen van Valthe naar Ter Haar ontdekt.  Destijds gaf dat aanleiding tot de wildste speculaties. Voor de meest gruwelijke lijkt voorlopig het meeste bewijs, ontdekte Alderik Visser. Over de postkoets in Ter Apel een artikel van Jakob Been, terwijl Tjarko van Dijk met Gerhard Oterdoom en Willem Dinkla terugblikt op het bombardement van 25 juli 1943 op Bellingwolde.

Verder in dit nummer de vaste rubrieken Nieuws van de Historische Vereniging Westerwolde en Historische Actualiteiten.

________________

 Reacties
Voor reacties en/of ideeën voor artikelen kunt u contact opnemen met Hans ter Heijden, telefoon: 0599 313 811 / 06 51 05 65 65; e-mail: ter.heijden.hans@gmail.com

 Lidmaatschap
Leden van de Historische Vereniging Westerwolde ontvangen het blad automatisch; de kosten voor het lidmaatschap bedragen slechts € 25,00 per jaar. Ook lid-abonnee worden? Klik dan hier.

 Losse verkoop

Terra Westerwolda is voor € 4,95 ook te koop bij diverse (boek)winkels/musea in de regio:

 Verkooppunten

Bellingwolde:             Coop, Museum de Oude Wolden

Blijham:                      De Spar

Groningen:                 Boekhandel Godert Walter

Musselkanaal:            Primera

Onstwedde:               Coop

Sellingen:                   Coop, Oude Stelmakerij (SHC)

Stadskanaal:              Primera, Read Shop, Streekhistorisch Centrum Stadskanaal

Ter Apel:                    Museum Klooster, Read Shop

Vlagtwedde:              Primera

Vriescheloo:               Theeschenkerij/B&B ‘Stee en Stoetje’

Winschoten:               Bruna Nieborg

Het blad verschijnt drie keer per jaar.
Het volgende (voorjaars)nummer komt in maart 2020 uit

Stelmakerij in Vlagtwedde in 1896

This file was provided to Wikimedia Commons by the Rijksdienst voor het Cultureel The Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, exclusively provides images that are either made by its own employees up to a 1200px size, or that are otherwise free of copyright.

Alie Noorlag stuurde ons het volgende bericht:
“Ik zou graag willen weten waar zich in 1896 in Vlagtwedde een stelmakerij bevond. Een van mijn voorvaderen had rond deze tijd een stelmakerij in Vlagtwedde. Rond 1550  zijn de Noorlag’s uit Duitsland naar Westerwolde gekomen. Via Veendam, Wildervank zijn ze o.a. in Stadskanaal terecht gekomen. Het grappige is dat ik de omgekeerde weg heb afgelegd, van Stadskanaal via Wildervank naar Vlagtwedde. Misschien dat een van de leden van de Historische Vereniging iets weet van de stelmakerij? Ik heb zelf een stamboom”.
Wie kan Alie hiermee helpen. Haar mailadres is a.w.noorlag@planet.nl.

 

 

Wijziging lezing MOW-HVW 19 november – avond gaat gewoon door

Door ziekte komt de lezing van Jeroen Wiersma te vervallen. Omdat we twee sprekers hadden gaat de avond gaat echter gewoon door. Het museum neemt contact op met de mensen die zich hebben aangemeld. Mogelijk bieden wij de lezing in een later stadium opnieuw aan. 

Henny Groenendijk I “Droge en natte archeologie in Westerwolde”.

Bij archeologen staat Westerwolde hoog aangeschreven. In de eerste helft van de vorige eeuw verrichtte Albert Egges van Giffen baanbrekend archeologisch onderzoek, onder andere in Wessinghuizen en Laudermarke. Bijna een eeuw na Van Giffens werk zijn de inzichten op de bewoningsgeschiedenis veranderd. Voormalig provinciaal archeoloog Henny Groenendijk toont aan waarom we de focus moeten verleggen van de droge archeologie op de essen naar de natte archeologie in de beekdalen.

Prof. dr. Henny Groenendijk is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt onder meer als bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Stoombaggermachine

Van mevr. Gretha Hidding uit Winschoten kregen we ook nog onderstaande foto, waar ze het volgende over schreef:
Ik zag op uw website een vraag over foto’s van de afgraving van het Weenderveld. Mijn vader heeft vroeger de oude foto’s van zijn familie gekregen, die nu in mijn bezit zijn. Mijn broer heeft al deze foto’s gedigitaliseerd. Daar zit bovenstaande foto bij. Waar en wanneer dit genomen is weet ik niet. De persoon links op de foto is Geert Elzen. *8-12-1885 te Kopstukken + 2-9-1956 te Musselkanaal. Hij was eerst getrouwd op 10-5-1913 met  Fennechien Germs*27-3-1888 +19-1-1922. Een halfzus van mijn vader en later een zus van mijn vader, Zwaantje Hidding *14-12-1899 +4-1-1946.  Informatie over genomen uit het boek : Het Westerwolder geslacht Hidding van H Kuper blz. 305. Hij was later sluiswachter bij de Braambergersluis.
Het is heel goed mogelijk dat hij bij de veenafgraving in Weende , in ieder geval in deze omgeving geholpen heeft. Waarschijnlijk voor zijn trouwen in 1913. Deze foto was als een kaart naar mijn oma in Vriescheloo gestuurd. Zij is in 1931 overleden. De rest van de personen zijn mij onbekend. Ik hoop dat u iets aan deze foto en informatie heeft.

Molen Drenth in Vriescheloo

Mevr. Gretha Hidding uit Winschoten stuurde ons deze foto, met een daarbij behorend verhaal dat op zijn minst zo mooi is als de foto. Zie verhaal onder de foto

Ik heb een foto van de oude molen in Vriescheloo. Daar staat mijn vader met zijn broer en zussen op. Deze molen is in 1906 af gebroken. De molen stond op de driesprong Industrieweg Wedderweg. Het geboorte huis van mijn vader stond daar tegenover. Hij speelde daar met zijn broer en zussen. Op een dag in 1905 kwam er een fotograaf om de molen op de foto te zetten. Zo doende staan zij erop. Mijn vader was toen 2 jaar. Er was een soort ansichtkaart van gemaakt.

Vraag over o.a. Jantje Scholtens uit Zuidveld.

Tijdens het schrijven van de familiegeschiedenis van de Fam. Zoer. kwamen we deze foto tegen waar we totaal niet weten waar deze gemaakt is.
Onderste rij zesde van links is Jantje Scholtens.

Frederik Zoer geboren 28-02-1890 te Lhee trouwt op 14 mei 1920 in Vlagtwedde met Jantje Scholtens, geboren 1 mei 1898 te Zuidveld. Dochter van Albert Scholtens en Gesien Snijders. Op 8 maart 1923 vertrekken ze van Vlagtwedde naar Dwingeloo.
Ons vermoeden is dat de foto in Vlagtwedde gemaakt moet zijn. Hebben jullie misschien informatie over deze foto ?

Met vriendelijke groeten
Henk Timmerman.
timmerman.h@telfort.nl

Westerwolds Volkslied

Eind 19e eeuw schreef de Bellingwolder hoofdonderwijzer Tjeert Velt(1845-1910) een gedicht over Westerwolde, dat nadat men het in 1890 op muziek zette, al snel uitgroeide tot het Westerwolds volkslied.

Geboorteakte Tjeert Velt 1845:

Westerwolds Volkslied

1.
Ik ken een schoon en lief’lijk land,
Met schoone bossen rijk getooid;
Natuur heeft daar met milde hand
Haar schoonhêen in het rond gestrooid.
Daar vormen eiken, forsch en stout
Een kerk van ongekloven hout,
Kan men die tempel binnentreên. } 2x

2.
Ik ken een schoon en lief’lijk land,
Het is niet groot, het is niet klein,
Daar stroomt de Aa langs vrucht’bre rand:
Een zilverdraad door groen satijn.
Daar wordt door zuinigheid met vlijt
De levenstaak volbracht, gewijd,
O, daar alleen, ja, daar alleen }
Kan men Oud-Saksisch erf betreen. } 2x

3.
Ik ken een schoon en lief’lijk land,
Daar woont een volk van oude stam
Met helder hoofd en nijv’re hand,
Naar buiten stroef, in ’t buigen stram;
Daar leeft der ouden saksen faam
Nog voort in volksaard, taal en naam,
O, daar alleen, ja, daar alleen }
Vloeit stil en werkzaam leven heen } 2x

Overlijdensakte Tjeert Velt 1910:

Vraag over de families Volders en Scheper uit Ter Wupping


Arend van Harten stuurde ons de volgende vraag:
In verband met het onderzoek naar mijn familie uit Ter Wupping, die eerst Volders heette en later Scheper, daar één van onze overgrootvaders schaapherder en wever was, gaf hij bij de geboorte zijn kind aan met de achternaam van het beroep dat hij op dat moment had, was er een zoon, Jan Scheper, heeft de boerderij /café in Mussel gehad aan de Zandtangerweg? Hier heb ik wel iets van. Zijn er van deze familie nog foto’s of iets dergelijks te vinden. Bijvoorbeeld of hij gewoond heeft in het schepers huis aan de Brink in Onstwedde?

Alle informatie is welkom.
met vriendelijke groet,
Arend van Harten
e-mail: famvanharten@solcon.nl

Café van de Vrijheid reist door de provincie Groningen

In de maand november organiseren De Verhalen van Groningen, Biblionet Groningen en VRIJDAG Advies in iedere Groninger gemeente een Café van de Vrijheid. Tijdens deze bijeenkomsten, die gepresenteerd worden door Marcel Nieuwenweg, halen we verhalen op over de Tweede Wereldoorlog en zoeken we Groningers die verhalen uit hun regio op een eigen manier willen doorvertellen. Op  14 november is iedereen van harte welkom in de Bibliotheek Ter Apel van 19.30 – 21.00 uur.

 75 verhalen

De provincie Groningen viert en herdenkt volgend jaar 75 jaar Vrijheid met een groots opgezet provinciaal programma. De Verhalen van Groningen heeft van de provincie de opdracht gekregen het verhaal van de Tweede Wereldoorlog in Groningen te vertellen aan de hand van 75 ‘iconische’ verhalen uit alle Groninger gemeenten.

Een redactieraad bestaande uit Tweede Wereldoorlog-experts maakt de selectie eind november definitief.

Deze verhalen willen we graag op allerlei verschillende manieren laten doorvertellen. We zoeken kunstenaars, culturele instellingen, scholen, 4/5 mei comités, historische verenigingen en andere (lokale) organisaties die deze verhalen op hun eigen manier willen verbeelden. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een gedicht,  theater, muziek, beeldende kunst, exposities of routes.

Café van de Vrijheid

In november 2019 wordt in iedere gemeente een Café van de Vrijheid georganiseerd, waar de verhalen uit de regio besproken worden. Daarbij is er ruimte voor wijzigingen of aanvullingen. Vervolgens willen we deze lokale verhalen koppelen aan makers en organisatoren. De verhalen kunnen vertaald worden in allerlei culturele producten.

Daarnaast wordt tijdens deze bijeenkomsten informatie verstrekt over het  provinciale programma en worden (reeds in gang gezette) lokale initiatieven in het kader van 75 jaar Vrijheid geïnventariseerd. Bovendien zijn we voor het NIOD-project De Tweede Wereldoorlog in 100 Foto’s op zoek naar bijzonder fotomateriaal uit de Tweede Wereldoorlog. Heb je een foto uit die tijd? Neem deze dan mee naar een Café van de Vrijheid. Kunt je niet aanwezig zijn maar wil je de foto wel delen? Dan kun je een scan sturen naar info@deverhalenvangroningen.nl.

Praktische informatie

Lijkt het je leuk om met één van de verhalen uit jouw regio aan de slag te gaan? Of maak of organiseer je al iets in het kader van 75 Jaar Vrijheid? Heb je interessante verhalen te delen? Wil je meer weten over het provinciale programma? Je bent van harte welkom! We gaan graag met je in gesprek. De Cafés van de Vrijheid vinden plaats in bibliotheken. Voor muzikale omlijsting en een hapje en een drankje wordt gezorgd. Deelname is gratis. Opgeven kan via www.deverhalenvangroningen.nl/cafesvandevrijheid. Andere Café’s  van de Vrijheid zijn in: Appingedam, Oude Pekela, Leek, Spijk, Finsterwolde, Hoogezand, Haren, Loppersum

Ledenbijeenkomst 19 oktober in Ter Apel

Vanmiddag was er een drukbezochte ledenbijeenkomst in gebouw de Regenboog in Ter Apel. Voor deze bijeenkomst was Dr. Remi van Schaik uitgenodigd. Hij sprak over Westerwolde, relaties met Corvey, Osnabrück en Münster. Het betreft een onderzoek dat hij samen met de voormalige archeoloog van de Provincie Groningen, Henny Groenendijk, uitvoert. Het onderzoek van de twee pensionado’s is nog in volle gang en het was fijn dat de heer van Schaik alvast de eerste bevindingen wilde presenteren.

dr. R.W.M. (Remi) van Schaik Universitair docent (1995-2015)

Een verdere beschrijving van zijn lezing vindt u bij de uitnodiging die we in een eerder bericht op de website hebben geplaatst.

De heer van Schaik noemde in zijn lezing nog de kerkendatabase van Otto Roemeling, die onlangs ook digitaal beschikbaar is gekomen voor Groningen. U vindt dit op internet op de site www.corpusroemeling.nl.

Abdij van Corvey: https://nl.wikipedia.org/wiki/Abdij_van_Corvey


Bron: Rijksuniversiteit Groningen:

Westerwolde ‘achterlijk’ en ‘uithoek’? Archeologie en geschiedenis in discussie 

Heersende opvattingen vanuit de geschiedschrijving over Westerwolde verdienen toetsing aan de hand van historische en archeologische bronnen uit de periode 1000-1650, met oog voor landschappelijke en maatschappelijke veranderingen, principieel bezien in relatie tot omliggende regio’s (Emsland, Drenthe, Oldambt). Kort verslag van wat reeds gedaan is (historiografie, archeologisch-landschappelijke inventarisatie, demografische analyse) en wat nog beoogd wordt (materiaalonderzoek, ontwikkeling landrecht). 

  • Henny Groenendijk was provinciaal archeoloog van Groningen en heeft zich veel beziggehouden met Westerwolde. Remi van Schaïk is mediëvist en sociaal-economisch historicus en was als docent werkzaam aan de RUG. Hij richt zich vooral op de regionale geschiedenis van Noord- en Oost-Nederland en werkte eerder samen met archeologen van BAI en GIA. Gezamenlijk schreven beiden in deel 1 van de Geschiedenis van Groningen (2008).

Historische Avonden 2019 – 5,12 en 19 november in het MOW in Bellingwolde

Over de reeks

De Historische Vereniging Westerwolde en het MOW bieden deze novembermaand opnieuw een boeiende lezingenreeks onder de titel ‘Historische Avonden’. In vier verschillende lezingen verdeeld over drie avonden staat de historie van het Westerwoldse landschap centraal.

In de winter van 2020 en 2021 verschijnt de landschapsbiografie van Westerwolde. Deze biografie brengt de gelaagdheid en diversiteit van de bijzondere cultuurlandschappen van Westerwolde in beeld. De Historische Avonden lopen hierop vooruit en zoomen in op verschillende aspecten van de landschapsgeschiedenis van deze regio.

Sprekers zijn Jochem Abbes, Henny Groenendijk, Geert Volders en Jeroen Wiersma, allen verbonden aan de biografie.

Jenny Wildeman Luppens, bekend van haar vaak historisch getinte blog wildebloumkes.nl introduceert de sprekers.

De collectieregistrator van het museum, Iris Companjen, is bij elke lezing aanwezig. Geïnteresseerden in de collectie van het MOW kunnen bij haar terecht.

De lezingenreeks sluit naadloos aan bij de dan in het museum lopende wisselexposities. In de kleinere expo ‘Veldwerk’ verkennen drie fotografen elk op eigen wijze het Groninger landschap. Dit landschap is eveneens een grondthema in de gevarieerde hoofdtentoonstelling ‘Denkend aan Groningen’.

Praktische info

Elke lezing start om 20 uur, met na drie kwartier een pauze. Je kunt vanaf 19.30 uur in het museum terecht. De toegang bedraagt € 5,00 inclusief entree museum en een kopje koffie of thee.

Van plan om alle lezingen te bezoeken? Koop een strippenkaart! Verkrijgbaar bij de balie vanaf de eerste lezing voor € 11,50 voor 3 lezingen (€ 3,50 korting)

Leden van de Historische Vereniging Westerwolde betalen slechts €4,00 per lezing of € 10,00 voor een strippenkaart van 3 lezingen.

Aanmelden nodig!

De lezingen vinden plaats in de Bruckmanzaal, vanwege een betere akoestiek. Helaas is de ruimte hier beperkt. Meld je aan en verzeker je van een plekje. Dit kan via de telefoon, aan de balie van het museum of door een e-mail te verzenden.

0597 – 531 509 | info@museumdeoudewolden.nl

Overzicht lezingen

5 november | Jochem Abbes

Westerwolde, ‘een kerk van ongekloven hout’

2 x 45 minuten

Eind 19e eeuw schreef de Bellingwolder hoofdonderwijzer Tjeert Velt een gedicht over Westerwolde, dat nadat men het in 1890 op muziek zette, al snel uitgroeide tot het Westerwoldse volkslied. Meester Velt ervoer de monumentale eiken van Westerwolde als een ‘kerk van ongekloven hout’. Hij doelde op de indrukwekkende natuur als religieuze ervaring. Velt was hierin geen unicum. Al eeuwenlang ervaren mensen het goddelijke in de natuur. Ook in Westerwolde had het leven in de nog ongerepte – en als groots, ruig en onvoorspelbaar ervaren – natuur een sterk religieuze dimensie. Abbes toont aan de hand van voorbeelden uit de afgelopen duizend jaar hoe geloof en bijgeloof, christendom en heidendom een (grote) rol in het alledaagse leven speelden.

 drs. Jochem Abbes is projectleider van de landschapbiografie Westerwolde en werkt voor de Gemeente Westerwolde.

12 november | Geert Volders

Grenzen: lijnen en kronkels in het Westerwoldse landschap

2 x 45 minuten

Natuurlijke barrières zoals een rivier, een moeras of een heuvel vormden in het oude Westerwolde herkenningspunten voor een (vage) grens. In de loop der eeuwen kwamen daar kunstmatige grenzen bij, bedoeld om bestuurlijke eenheden te scheiden. Dit waren kaarsrechte lijnen, gemarkeerd door sloten, palen of keien. Zoals overal leidden verschillende opvattingen over de loop van een grens ook in Westerwolde tot conflict. Volders laat zien hoe grensconflicten hun sporen nalieten in het landschap, welke betekenis deze lijnen en kronkels hadden, maar bovenal hoe ze getuigen zijn van de rijke cultuurhistorie van Westerwolde.

Geert Volders MA is kernredacteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt als algemeen manager bij Synagoge Groningen.

19 november | dubbellezing van Jeroen Wiersma en Henny Groenendijk

45 minuten per lezing

Jeroen Wiersma

Van natuur naar natuur en wat daar tussenin gebeurde

Westerwolde is één of twee eeuwen voor het begin van de jaartelling door de prehistorische bewoners verlaten en bleef dat de volgende 700 jaar. In die tijd moet het landschap zijn veranderd in een uitgestrekte wildernis. Rond 600 trokken nieuwe kolonisten echter weer het gebied in. In de daaropvolgende eeuwen vormden zij het natuurlijke landschap stukje bij beetje om tot een agrarisch cultuurlandschap. De realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur in de afgelopen drie decennia maakte langs grote delen van het beekdal van de Ruiten A weer ruimte voor natuur.

Jeroen Wiersma MA is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt voor het Kenniscentrum Landschap, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen.

 Henny Groenendijk

Droge en natte archeologie in Westerwolde

Bij archeologen staat Westerwolde hoog aangeschreven. In de eerste helft van de vorige eeuw verrichtte Albert Egges van Giffen baanbrekend archeologisch onderzoek, onder andere in Wessinghuizen en Laudermarke. Bijna een eeuw na Van Giffens werk zijn de inzichten op de bewoningsgeschiedenis veranderd. Voormalig provinciaal archeoloog Henny Groenendijk toont aan waarom we de focus moeten verleggen van de droge archeologie op de essen naar de natte archeologie in de beekdalen.

Prof. dr. Henny Groenendijk is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt onder meer als bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Liever de folder lezen? Klik dan hier: FolderHistorischeAvonden2019

Uitnodiging ledenbijeenkomst 19 oktober 2019


Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij uitnodigen voor de eerstvolgende ledenbijeenkomst van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 19 oktober a.s. in gebouw De Regenboog, (Dr. Bekenkampstraat 42) in Ter Apel.
De bijeenkomst begint om 13.30 uur.

Het bestuur stelt het volgende programma voor:

  1. Opening, door de voorzitter.
  2. Vaststelling van de agenda.
  3. Ingekomen stukken en mededelingen, door de secretaris en de penningmeester
  4. Rondvraag/w.v.t.t.k.
  5. Pauze.
  6. Lezing door dr.Remi van Schaik:

Westerwoldse relaties met Corvey, Osnabrück en Münster

Sinds geruime tijd loopt een archeologisch-historisch samenwerkingsproject van voormalig provinciaal-archeoloog Henny Groenendijk en mediëvist Remi van Schaïk waarin geprobeerd wordt de al zo’n twee eeuwen oude beeldvorming rond Westerwolde als een eeuwenlang tamelijk geïsoleerde regio en ‘uithoek’ op losse schroeven te zetten. Dat is work in progress. Het gebeurt door alle archeologische vondsten en sporen grondig te inventariseren en opnieuw te analyseren, maar in de context van resultaten van een kritische (her)lezing van de bewaard gebleven historische bronnen en van alle studies die in de loop der tijd over de regio zijn verschenen. Westerwolde wordt daarbij in een breed geografisch en historisch kader geplaatst. In deze presentatie zal het accent liggen op het kersteningsproces in de noordelijke regio’s van het huidige Nederland en Duitsland, en speciaal de opbouw van een kerkelijke organisatie in een gebied dat het lange tijd heeft moeten stellen zonder een herkenbaar sterk overheidsgezag. Daarin alleen al zal blijken dat dat vermeende isolement met een grote korrel zout moet worden genomen. Ook zullen wellicht ‘heilige’ Westerwoldse huisjes zoals gangbare aannames omtrent de ouderdom van kerken het moeten ontgelden.

Dr Remi van Schaïk was laatstelijk (tot oktober 2015) als universitair docent verbonden aan de leerstoelgroep Middeleeuwse Geschiedenis van de Rijksuniversiteit Groningen en publiceert veel over Noord- en Oost-Nederlandse lokale en regionale geschiedenis.

Het bestuur hoopt weer velen van u op 19 oktober te mogen begroeten. Neemt u gerust een gast mee!

Met vriendelijke groet,

namens het bestuur,
K. Kuper-Dijkmeijer, secretaris

Vrijwilligersvacature historisch tijdschrift Terra Westerwolda  

Terra Westerwolda, hét tijdschrift voor de geschiedenis van Westerwolde, zoekt (op vrijwillige basis, man/vrouw):

redacteur/auteur met als specialisatie archiefonderzoek

Ben jij:

  • historicus door studie of ervaring
  • een geoefend schrijver met een toegankelijke schrijfstijl
  • bekend met (of heb je hart voor) de geschiedenis van Westerwolde
  • weet je gemakkelijk je weg te vinden in archieven/ historische bronnen

en vind je het leuk om een inhoudelijke bijdrage te leveren aan het toegankelijk maken van historische bronnen en het vertellen van historische verhalen over Westerwolde? Dan zoeken wij jou!

Wat ga je doen?

  • je levert maximaal drie keer per jaar een bijdrage in de vorm van een artikel waarin een historische bron figureert (genealogie, of bijvoorbeeld het archiefspoor van oude objecten of interessante plekken).
  • je redigeert stukken van gastschrijvers en/of mederedacteuren
  • als lid van de redactie neem je deel aan de redactievergaderingen waar in overleg de planning van artikelen, alsmede de inhoudelijke opzet van elke editie wordt besproken

De redactie biedt:

  • een informele sfeer waarin serieuze belangstelling en passie voor de regionale geschiedenis hand in hand gaan
  • onkostenvergoeding
  • één keer per jaar een informele bijeenkomst met het bestuur van de vereniging
  • gratis toegang tot museum Het MOW ( inclusief introducée)

Over Terra Westerwolda

Terra Westerwolda is hét tijdschrift voor de geschiedenis van Westerwolde. Het blad is een uitgave van de Historische Vereniging Westerwolde, mede gesponsord door het MOW, museum te Bellingwolde. Het blad richt zich op alle mensen met interesse in de geschiedenis van Westerwolde. Terra Westerwolda verschijnt drie keer per jaar (voorjaar, zomer en winter). Leden van de Historische Vereniging (ca. 550) krijgen het blad thuis gestuurd. Het blad is verder verkrijgbaar op diverse verkooppunten. De totale oplage bedraagt 1000 stuks.

 Over de redactie

De redactie bestaat momenteel uit vijf redactieleden en een hoofd-/eindredacteur. De redactie komt circa zes keer per jaar bijeen. Voor elke editie geldt een werkschema met deadlines.

De redactie streeft naar professionele geschiedschrijving met een vlotte pen, met artikelen die zowel interessant zijn voor historici als mensen met een algemene historische interesse. Ze volgt daarbij een vaste schrijfwijzer met normen voor toegankelijk schrijven en bijvoorbeeld bronvermelding.

Interesse? Stuur dan uiterlijk 10 november a.s. per e-mail een sollicitatiebrief naar Hans ter Heijden, e-mail ter.heijden.hans@gmail.com. Voor nadere informatie kun  je ook bij hem terecht. Telefoon 06 51 05 65 65 / 0599 313 811.

Foto’s vroegere Weenderveld

Het Weenderveld gelegen tussen Harpel en Jipsingboertange was vroeger een groot veen- en heide gebied met hier en daar een plaggehut. Voor een project zijn we op zoek naar oude foto’s van het Weenderveld. Wie heeft foto’s van deze periode en wil ze aan ons beschikbaar stellen? Wij kunnen ze eventueel inscannen. Graag uw reactie naar info@verenigingwesterwolde.nl