Welkom bij de Historische Vereniging Westerwolde

Uitgelicht

Via deze website brengen wij u graag op de hoogte van allerlei historische zaken over Westerwolde. Ook proberen we zoveel mogelijk de media te volgen en als we daar nieuws vinden dat u zou kunnen interesseren, dan vindt u dat ook hier.
Mocht u ook een bijdrage aan de website of aan ons tijdschrift Terra Westerwolda willen leveren, dan kunt u ons e-mailen naar het adres info@verenigingwesterwolde.nl

Lid worden van onze vereniging?
U kunt zich heel gemakkelijk aanmelden als lid van onze vereniging via deze link

Denkt u aan onze eerstvolgende activiteiten?
Zodra een verdere invulling bekend is, zullen wij dat hier melden.

Ledenbijeenkomsten en overige activiteiten:

Historische lezingen in samenwerking met Museum Oude Wolden in Bellingwolde op de volgende dinsdagavonden(zie ook het uitvoerige bericht hieronder).

26 september 2017 Kanalisatie in Westerwolde Tjarko van Dijk
3 oktober 2017 500 jaar Reformatie in Westerwolde en Reiderland Jochem Abbes
10 oktober 2017 Weerslag Eerste Wereldoorlog in Westerwolde Geert Volders
17 oktober 2017 Controverse Orangisme Patriottisme Jochem Abbes
24 oktober 2017 Het ontstaan van de grens in Westerwolde Herman Posthumus
31 oktober 2017 Grensbewaking Westerwolde door de Marechaussee Koos Schipper
7 november 2017 De ruilverkaveling in Bellingwolde en Blijham Scholto ten Have

Zaterdag 14 oktober 2017, Groningen – Groninger Archieven
We zullen de hele dag aanwezig zijn op de Dag van de Groninger Geschiedenis.

zaterdag 21 oktober 2017, Ledenvergadering Dorpshuis te Wedde
onderwerp: de 80-Jarige Oorlog door Oebele de Vries

zaterdag 16 december 2017, Ledenvergadering Buurthuis Jipsinghuizen
onderwerp: De Atlas van Beckeringh door Reinder Reinders

Eind december
Activiteit georganiseerd door de gemeente Vlagtwedde
Nader bericht volgt.


Bestuursvergaderingen 2017:
allen om 19.30 in het Gemeentehuis te Sellingen.
donderdag 16 november.


Heeft u nog oude foto’s van Westerwolde?
Wij plaatsen uw oude foto’s, eventueel met toelichting, graag op onze website. U kunt ze sturen naar info@verenigingwesterwolde.nl. Alvast bedankt voor uw medewerking. In het menu kunt u de foto’s bekijken als u op Oude Foto’s klikt.


Rabobank
Rabobank-logo-FCOnze huisbankier is de Rabobank, waar het voor ons als vereniging plezierig bankieren is. Ons banknummer is: RABO Bank IBAN NL80RABO0358606063

Jochem Abbes krijgt Hesse Penning voor bijdrage aan cultuur Vlagtwedde


Wat de Oscar is voor de filmwereld, is de Hesse Penning voor de gemeente Vlagtwedde: een belangrijke onderscheiding. Vanmiddag wordt ze uitgereikt aan Jochem Abbes. Hij krijgt hem uit handen van commissaris van de Koning René Paas.De Stichting Gebroeders Hesse Fonds stimuleert het culturele leven in Vlagtwedde. Ze reikt elke vijf jaar de penning uit aan iemand die zich verdienstelijk heeft gemaakt op het gebied van cultuur, landbouw of waterhuishouding.

Historicus

Abbes (47) krijgt hem voor zijn bijdrage aan de cultuur, voor het levend houden van de historie van Vlagtwedde, met name het gebied Westerwolde. Abbes is een historicus die een sterke band heeft met Westerwolde.

,,Ik ben in dit gebied geboren’’, vertelt hij. ,,In Jipsinghuizen. Bovendien woont mijn familie, van vaders- en moederskant, al eeuwen in het gebied. Als kind had ik al grote belangstelling voor het verleden van Westerwolde. Zo was ik als middelbare scholier in pauzes vaak te vinden bij het klooster in Ter Apel. Prachtig vond ik dat. Het was net of ik vlak bij de Kruisheren was, die er ooit woonden. Een historische sensatie, zo heet zo’n gevoel.’’

Na zijn schooltijd studeerde hij, uiteraard, geschiedenis. Hij doceerde dat vak jaren in Stadskanaal, met groot plezier. ,,Maar toen ik cultuurambtenaar van Vlagtwedde kon worden, koos ik daarvoor. In die functie houd ik me bezig met allerlei projecten die ook het verleden raken. De restauratie van de oorlogsbarak in Sellingen was zo’n project.’’

Lezingen

Hij is in zijn vrije tijd voorzitter van de Historische Vereniging Westerwolde (HVW). ,,Die heeft bijna vijfhonderd leden. We hebben regelmatig bijeenkomsten waarop lezingen over gebeurtenissen uit het verleden op het programma staan.’’ Die lezingen geeft hij vaak zelf, met een enorme kennis van zaken. ,,Die heb ik opgedaan in de loop der jaren, door heel veel over Westerwolde te lezen en oude documenten te bestuderen. Omdat mijn interesse zo groot is, blijven al die feiten ook in mijn hoofd zitten.’’

Abbes woont nu in Bourtange, met zijn vrouw en twee kinderen. In Westerwolde dus. Ook in dat dorp ‘voelt’ hij regelmatig het verleden en heeft hij zo’n historische sensatie. ,,Ik heb ze op zoveel andere plekken in het gebied. Bij de hervormde kerk in Blijham bijvoorbeeld waar mijn voorouders diensten bijwoonden. En nog altijd bij het klooster.’’

Naast dat klooster, in Hotel Boschhuis, krijgt hij vanmiddag de Hesse Penning en zijn de schijnwerpers op hem gericht. Hij verheugt zich op dat moment. ,,Het is immers een mooie blijk van waardering.’’

bron: Dagblad van het Noorden- Marcel Looden.
foto’s: Marten Fokkens

Bewoningsgeschiedenis interessante bijkomstigheid familiehistorie

Wie denkt dat stamboomonderzoek of familiegeschiedenis een droge opsomming van datums is komt bedrogen uit. Verhalen over en rond personen zijn juist de krenten in de pap. Hetzelfde geldt voor bewoningsgeschiedenis.

Op zaterdag 30 september a.s., aanvang 11 uur organiseert HCC!genealogie weer een dag met twee lezingen. ’s-Morgens komt mevrouw Geertje Wiersma van de gezamenlijke bibliotheken Hoeksche Waard een presentatie geven over de schatrijke weduwe Johanna Jacoba Borski-Van de Velde. Geboren in Amsterdam trouwde zij Willem Borski, commissionair in effecten, makelaar in fondsen en participant, onder andere met Hope & Co. Ook handelde hij in rijst en graan. Als Willem op reis is, behartigt zijn vrouw zijn zaken. Na zijn overlijden in 1814, erft zijn weduwe een groot vermogen, zes herenhuizen in Amsterdam en het landgoed Elswout in de Kennemerduinen. Zij zet de zaken van haar man voort als de Firma Weduwe W. Borski, samen met procuratiehouder Johannes Bernardus Stoop. Die heeft zij nodig, want als vrouw is zij niet welkom op de Effectenbeurs.

HISGIS
’s-Middags vanaf 13.30 uur geeft Ruut Wegman een presentatie over HisGis, een databank van de eerste kadastrale kaarten van Nederland van 1832. Hij is als HBO-onderzoeker verbonden aan Wageningen University & Research. In zijn vrije tijd doet hij onderzoek naar de (bewonings-) geschiedenis van Westerwolde. HIS staat voor historisch en GIS voor Geografisch Informatie Systeem. Het bekendste GIS is wel Tomtom, voor het navigeren in het hier en nu. Met HISGIS kan in het verleden gereisd worden. Ruut Wegman beschikt over een GIS van de kadastrale kaart van 1829 van Westerwolde, Blijham en Bellingwolde. Daarnaast heeft hij vrijwel alle voor Westerwolde relevante akten in de periode 1391-1829 getranscribeerd. De belangrijkste onderdelen daarvan zijn het archief van de Drost te Wedde (1568-1592), de verzegelingen voor de Drost te Wedde (1695-1811), de verzegelingen voor de Richter van Westerwolde (1654-1811) en de notariële akten (1811-1829).
De basislaag bestaat uit de oudste cartografisch betrouwbare bezitsregistratie per perceel, namelijk die van het kadaster. Dat is een instelling uit de tijd van Napoleon, opgezet om een eerlijke grondslag te verkrijgen voor het heffen van grondbelasting. De oudste Nederlandse kadasterkaarten van de eerste serie dateren uit 1812 en 1813, de laatste uit 1832. Voor de HISGIS-basislaag zijn deze kaarten digitaal nagetekend en in een coördinatenstelsel geplaatst, waardoor ze op alle topografische kaarten passen. Vervolgens zijn aan elk perceel de bijbehorende gegevens over eigenaren, bodemgebruik en waarde anno 1832 gehangen.

De bijeenkomst wordt gehouden in zalencentrum Brandpunt, Oude Utrechtseweg 4a, 3743 KN Baarn, aanvang 11 uur, toegang gratis.

Stijgende interesse
Wat het precies is dat blijkbaar steeds meer mensen geïnteresseerd raken in de geschiedenis van hun familie kan Cees Heystek, voorzitter van de interessegroep Genealogie van HCC (Hobby Computer Club) niet zeggen. Maar het is wel een feit. Volgens Heystek werken tv-programma’s als Verborgen Verleden en Spoorloos daar ook aan mee. Maar wellicht ook allerlei series die zich in het verleden afspelen en vaak koningen en koninkrijken betreffen. “De verhalen zijn mooi, soms geschiedkundig min of meer juist, of aan de fantasie van de schrijver ontsproten, mooie kleding, prachtige decors; kortom een lust om naar te kijken. Het brengt geschiedenis dichter bij de mens, of de serie nu waarheidsgetrouw is of niet.”
Een programma als Verborgen Verleden levert soms uitermate interessante zaken op. Heystek: “Zo bleek de acteur Waldemar Torenstra in een rechtere lijn van Willem van Oranje af te stammen dan onze huidige Koninklijke familie.” Of de Engelse journalist Frank Gardner die bleek af te stammen van maar liefst acht Engelse koningen. Het afgelopen seizoen bleek een stijgende interesse van mensen met een Joodse achtergrond en mensen die door geallieerde militairen zijn verwekt bij de bevrijding. Onlangs bleek dat iemand veel meer familie had dan hij altijd had gedacht. Die bleken in de vernietigingskampen te zijn omgekomen, maar voor hem was dat wel een aanleiding om zijn familiegeschiedenis eens uit te gaan zoeken.

“Bijna iedereen hoopt op een adellijke afstamming”, bevestigt Heystek, maar de praktijk blijkt toch vaak anders. “Dat neemt niet weg dat gaandeweg -met of zonder koningen of met of zonder adellijke afkomst- mensen toch geïnteresseerd raken in wat hun verre voorouders deden, hoe zij woonden, wat voor een beroep zij uitoefenden en vooral hoe zij leefden en wie nu precies gerelateerd was aan wie. Soms verrassend, vaak ook onthullend, maar altijd interessant”, aldus Heystek.

Interessegroep Genealogie
De Interessegroep Genealogie van HCC is sinds 1986 een levendige groep die adviseert over bijvoorbeeld genealogische softwarepakketten en de mogelijkheden van internet op dit gebied. De groep biedt een omvangrijk netwerk om kennis en ervaringen uit te wisselen en geeft presentaties en cursussen door heel het land. Nu is het een grote groep mensen die elkaar steunen en stimuleren in hun onderzoek.
Daarnaast exploiteert zij de website www.genealogie.hcc.nl

Landjepik bijeenkomst in Leer(D) op 11 november

De Nederlandse annexatiedrift in noordwest Duitsland na 1945

Op 11 november 2017 van 10.00 – 16.30 uur is er over dit thema een interessante bijeenkomst in het Heimatmuseum in Leer(D). De lezingen zijn in het Duits.

10:00 uur Opening
Hilke Boomgaarden, 1. Vorsitzende Heimatverein Leer e.V. Beatrix Kuhl, Bürgermeisterin der Stadt Leer Burghardt Sonnenburg M.A., Museumsleiter
10:15 uur Dr. Karel Essink (Eelde)
De grens in de Eems-Dollard – een historisch overzicht
11:15 uur Drs.Klaas Hoogenboezem (Emmen)
1945-1949 Nederlandse grootheidsdromen en wat ervan in vervulling ging
12:15 uur Lunch
13:15 uur Drs.Dirkje Mulder-Boers (Groningen)
Annexatie en tractaatland
14:00 uur Pauze
14:30 uur Dr. Marijn Molema (Leeuwarden)
Goede „Noaberschap“ na de tweede Wereldoorlog en haar wegbereiders
15:30 uur Schlussdiskussion
16:30 uur Ende

Het volledige programma en verdere informatie vindt u in het document dat u via onderstaande link kunt openen. Leden van de Historische Vereniging Westerwolde zijn van harte welkom. U dient zich echter wel van te voren op te geven.

Link naar de informatiefolder

Historische Avonden 2017

Dit najaar staat het MOW, museum te Bellingwolde, in het teken van de geschiedenis van Westerwolde en de verdere regio, met de zeer diverse lezingenreeks Historische Avonden. In samenwerking met de Historische Vereniging Westerwolde biedt het museum maar liefst 7 lezingen.


26 september Kanalisatie in Westerwolde Tjarko van Dijk

3 oktober 500 jaar Reformatie in Westerwolde en Reiderland Jochem Abbes

10 oktober Weerslag Eerste Wereldoorlog in Westerwolde Geert Volders

17 oktober Controverse Orangisme Patriottisme Jochem Abbes

24 oktober Het ontstaan van de grens in Westerwolde Herman Posthumus

31 oktober Grensbewaking Westerwolde door de Marechaussee Koos Schipper

7 november De ruilverkaveling in Bellingwolde en Blijham Scholto ten Have


Elke lezing start om 20 uur. U kunt vanaf 19:30 uur in het museum terecht.
Historicus Tjarko van Dijk leidt elke spreker in.

De toegang bedraagt € 4,50, inclusief entree museum en een kopje koffie of thee. Van plan om meerdere lezingen te bezoeken? Koop een passende strippenkaart.

€ 10 voor 3 lezingen
(€ 3,50 korting)
€ 15 voor 5 lezingen
(€ 6,50 korting)
€ 22 voor alle lezingen
(€ 9,50 korting)

Graag tot ziens op de Historische Avonden,
namens de Historische Vereniging Westerwolde en het MOW,

Obby Veenstra
Directeur het MOW


Dinsdag 26 september
Kanalisatie van Westerwolde
Tjarko van Dijk

In plaats van de eerder geplande lezing over Veldnamen neemt historicus Tjarko van Dijk je mee op een koetsreis van historische betekenis. 120 jaar geleden, in de zomer van 1897, maakte een aantal notabelen uit de regio een reis per Landauer, van Nieuweschans naar Ter Apel. De heren wilden de situatie in Westerwolde onder de aandacht brengen en dan vooral de noodzaak tot kanalisatie. Het graven van kanalen moest niet alleen de afwatering maar ook de toegankelijkheid van Westerwolde bevorderen en zo de streek tot bloei brengen. In een verslag, Westerwolde in woord en beeld, legden zij de reis en hun toekomstdromen vast. Tussen 1905 en 1920 kwamen de voorziene kanalen daadwerkelijk gereed. Dit legde de basis voor het Westerwolde zoals wij dat nu kennen.

 

Dinsdag 3 oktober
500 jaar Reformatie in Westerwolde en Reiderland
Jochem Abbes

500 jaar geleden, op 31 oktober 1517 sloeg Maarten Luther 95 stellingen aan de slotkapel van Wittenberg. De stellingen raakten cruciale geloofskwesties die breed leefden in de samenleving. Door de onverwacht snelle verspreiding en de weerstand van kerk en staat escaleerde de zaak tot een grootschalige kerkelijke hervormingsbeweging. In Europa braken verschillende godsdienstoorlogen uit. Ook in Westerwolde en Reiderland had de Reformatie ingrijpende gevolgen die tot op de dag van vandaag zichtbaar zijn. In de eerste helft van zijn lezing gaat historicus Jochem Abbes in op de grote vragen van de Reformatie, en in de tweede helft op de impact daarvan op Oost-Groningen.

Dinsdag 10 oktober
Weerslag Eerste Wereldoorlog in Westerwolde
Geert Volders

Terwijl een groot deel van Europa in de zomer van 1914 ten strijde trok, bleef Nederland neutraal. Toch merkte men in een grensregio zoals Westerwolde onmiddellijk dat er iets was veranderd. Kerkklokken kondigden de mobilisatie af. Dienstplichtigen vertrokken naar de verdedigingslinies, in afwachting op wat komen ging. In plaats van enkele weken zou de oorlog ruim vier jaar duren. De overheid voerde diverse beperkende maatregelen in met een weerslag op de handel en het dagelijks leven. Economische teruggang, schaarste en vluchtelingenproblematiek behoorden tot de gevolgen van ‘De Grote Oorlog’. Historicus Geert Volders vertelt deze avond uitgebreid over de weerslag van de oorlog op deze regio.

Dinsdag 17 oktober
Controverse Orangisme Patriottisme in Westerwolde en Reiderland in de 18e eeuw | Jochem Abbes

Jochem Abbes bespreekt in deze lezing de tegenstellingen tussen Patriotten (voorstanders van de republiek) en Orangisten (voorstanders van een sterk bewind onder Oranje) in Groningen. Deze tegenstelling groeide in de tweede helft van de 18e eeuw. Economisch ging het slecht en onder de bevolking heerste ontevredenheid. Toen in 1780 de Vierde Engelse Oorlog uitbrak, sloeg de Republiek een slecht figuur. Velen riepen om een zondebok en vonden die in stadhouder Willem V. Patriotten, geïnspireerd door Verlichtingsfilosofen, eisten meer democratie en richtten overal gewapende genootschappen op. Hierbij stuitten zij op verzet van Orangisten. In Groningen waren in de Ommelanden veel Patriotten actief, terwijl men in de Stadsjurisdicties overwegend Orangist was. Westerwolde en het Reiderland behoorden juist tot het Orangistische kamp. Waarom was dat?

Dinsdag 24 oktober
Het ontstaan van de grens in Westerwolde
Mr. Herman Posthumus

Historicus Herman Posthumus neemt ons mee op een tocht langs de rijksgrens van Groningen en Drenthe, meer specifiek langs de grens van Westerwolde. Hoe oud is die grens? Sinds wanneer markeren grenspalen die grens? Waarom legde men kilometerslange leidijken aan? Waarom verlegde men na de Tweede Wereldoorlog de rijksgrens van Westerwolde in oostelijke richting? Sinds wanneer is de Westerwoldse Aa geen grensrivier meer? Al deze vragen komen aan de orde in deze presentatie.

Dinsdag 31 oktober
Grensbewaking Westerwolde door de Marechaussee
Koos Schipper

Koos Schipper, Kapitein b.d. van de Koninklijke Marechaussee, vertelt over de geschiedenis van de grensbewaking in Westerwolde door de Koninklijke Marechaussee. In 1890 zette de Koninklijke Marechaussee twee brigades uit in het Oldambt en Westerwolde en wel in Nieuweschans en Vlagtwedde. In 1902 volgde de brigade Ter Apel en in 1921 de brigade Bellingwolde. Deze brigades kwamen er meestal op verzoek van lokale autoriteiten. Deze wensten politiezorg bij illegale grensoverschrijding en het bewaken van de lokale wegen tegen ‘landlopers, stropers en dronken gespuis’ zoals een lokale bestuurder het omschreef. Aan de jarenlange grensbewaking van de Marechaussee samen met de douane kwam een einde op 14 juni 1985. Nederland ondertekende de Verdragen van Schengen waarmee de grenzen binnen de Europese Unie kwamen te vervallen.

Dinsdag 7 november
De Ruilverkaveling in Bellingwolde en Blijham
Scholto ten Have

Oud landbouwer Scholto ten Have diept herinneringen op aan de ruilverkaveling Blijham-Bellingwolde. Halverwege de vorige eeuw vond op de rand van Westerwolde en Oldambt een belangrijke cultuurtechnische ingreep plaats: de ruilverkaveling Blijham-Bellingwolde. Deze ruilverkaveling was in grootte niet spectaculair, maar greep diep in op het landschap, waarvan de structuur volledig veranderde. Daarbij dempte men de eeuwenoude rivier de Westerwoldse Aa over een grote lengte. Voor de landbouwers betekende de ruilverkaveling een grote stap voorwaarts. Het geeft hen ook nu nog een voorsprong in de bedrijfsvoering. Met de inzichten van nu kunnen we echter ook stellen dat de ingreep meer rekening had kunnen houden met het landschap.

Uw kunt via deze link de folder bekijken of downloaden.

MOW | Museum de Oude Wolden
Hoofdweg 161
9695 AE Bellingwolde
0597 – 531 509

Lezen deze Ganzekukens in Terra Westerwolda?

Onze bestuursleden Jan Huizing en Kineke Kuper waren zaterdag 9 september namens de Historische Vereniging Westerwolde met een stand aanwezig in Vriescheloo op de Cittaslowdag van de nieuwe gemeente Westerwolde.
Jan Huizing mailde het volgende bij onderstaande foto. “Zie ik dat nou goed? Lezen deze Ganzekukens in Terra Westerwolda?

Het was een foto van onze stand in het “Ganzenust”. Wij zijn net klaar met het inrichten. Buiten staan een heleboel mensen in de regen de opening bij te wonen. Stilte voor storm zo gezegd. Na de middag scheen af en toe de zon en kwamen er meer mensen.
Toch weer drie nieuwe leden erbij”.

Waar Jan natuurlijk niet op had gerekend, was dat er nog meer fotografen rondliepen en dat Jan met de pet ook met een Ganzekuken op de foto is gekomen.

En om de feestvreugde helemaal compleet te maken werd ons ander bestuurslid Harm Prenger ook nog eens met boer Geert vereeuwigd.

Met dank aan Christina Glazenborg van RTV Westerwolde voor de foto’s.

Westerwolds Landrecht vertaald

Ons lid Luuk Houwing uit Stadskanaal heeft een vertaling gemaakt van het Westerwolds Landrecht van 1470, vanuit de versie van A.Q van Swinderen voor Pro Excolendo Jure Patria uit 1807.

Op de website van De Westerwolders*) is deze vertaling te vinden via deze link: https://sites.google.com/site/westerwolders/het-recht

*)Een groep enthousiaste grote en kleine lieden uit het Noord-Oosten van Nederland, die een beetje verslaafd zijn aan het middeleeuwengevoel en die zich geheel vrijwillig, zonder welke dwang dan ook, af en toe terug verplaatsen in de tijd. Dat doen zij door middel van re-enactment, oftewel het laten zien, voelen, ruiken en horen van een stukje geschiedenis. In hun geval willen zij u een kleine impressie geven van het dagelijks leven van een boerengemeenschap in Westerwolde in de late middeleeuwen.
zie ook www.westerwolders.nl

Open Monumentendag Westerwolde 2017

Het comité Open Monumentendag Westerwolde nodigt u uit voor de activiteiten die worden gehouden op  zaterdag 9 en zondag 10 september. Ook bij de opening op vrijdag 8 september in Vlagtwedde is iedereen van harte welkom.
U leest er alles over in onderstaand programmaoverzicht.
Tevens ziet u hieronder twee auto/fiets routes om alle monumenten te kunnen bezoeken.

Met vriendelijk groet,
Astrid Lüürssen, voorzitter comité Open Monumentendag Westerwolde.

Het programma en de routes vindt u hieronder en helemaal onderaan staan de routes ook nog als PDF bestand om te downloaden en te printen.





De bestanden als PDF:

Programma Open Monumentendag 2017 Westerwolde

Routekaart Vlagtwedde 2017

Routekaart Bellingwedde 2017

 

Project Spinbarg: een groot project rond Groningse volksverhalen in Wedde

Vanaf vrijdag 15 tot en met zondag 17 september is men met de voorstelling in Wedde. In dit weekend organiseren we ook allerlei extra activiteiten rond volksverhalen met mensen en organisaties in de directe omgeving (bijvoorbeeld de Giezelbaargbloazers en de Dorpsraad Wedde).  Voor deze gelegenheid ligt  de Familietrouw, het oudste nog varende Groningse vrachtschip dat nog helemaal in authentieke staat is, in de Westerwoldse A bij het gemeentehuis van Bellingwedde.

2 en 3 september a.s. Middeleeuws Ter Apel dit jaar thema bouwen

Ter Apel – In de middeleeuwen kwam er heel wat kijken bij een bouwwerk zoals dat van Klooster Ter Apel. Er waren natuurlijk nog geen vrachtwagens en machines. Alles werd met de hand gemaakt. Of met behulp van werktuigen, die ook eerst met de hand gemaakt moesten worden. Hoe dat in zijn werk ging kunnen bezoekers van Middeleeuws Ter Apel dit jaar in het echt komen bekijken of er zelfs een steentje aan bijdragen.

Middeleeuwse bouwplaats

“Dit jaar gaan we bouwen”, vertelt bouwmeester Marius de Bruijn van Middeleeuws Ter Apel enthousiast. “Er komt een ware middeleeuwse bouwplaats op het evenement, waar bezoekers de vaklieden aan het werk kunnen zien, maar ook zelf mogen helpen. Bij een klooster zien we niet alleen de karakteristieken van klooster- en kerkbouw, maar ook die van huizenbouw. Bij het kloostercomplex hoorden immers veel omringende gebouwen. Op Middeleeuws Ter Apel 2017 gaan we daarom samen met de bezoekers bouwen aan een kloostergewelf en een lemen huis, waarvan eerst de fundering wordt gelegd met kloostermoppen.”

Kloostergewelf

Een kloostergewelf is een gewelf, dat ontstaat als twee gelijke tongewelven elkaar in een rechte hoek van 90° snijden. Het gewelf ontstaat door alle vier muren in een boogvorm op te metselen en is daardoor net het tegendeel van het kruisgewelf of graatgewelf, waar de gewelfkappen de dragende elementen zijn. Een kloostergewelf kan ook als een vierkante koepel beschouwd worden.
Vaklui aan het werk
Niet alleen was er veel geld nodig om te bouwen, er waren dus ook heel veel vakmensen nodig. Helemaal bovenaan stond de bouwmeester, hij was niet alleen de architect, maar ook de opzichter en de aannemer. Hij gaf leiding aan het werk en hield contact met de opdrachtgever. Verder waren er timmerlieden, metselaars, steenhouwers, glas-in-loodzetters, smeden, dakdekkers, etc. Veel van deze vakmensen zullen bezoekers op Middeleeuws Ter Apel ook echt aan het werk zien en in sommige gevallen zelfs mogen helpen.

Over Middeleeuws ter Apel

Middeleeuws Ter Apel is een van de meest authentieke middeleeuwse evenementen in Nederland, dat plaats vindt bij het Klooster in Ter Apel. Het voert de bezoeker terug naar het jaar 1465, het jaar waarin het Kruisherenklooster in Ter Apel in gebruik werd genomen. Het evenement vindt elk jaar in het eerste weekend van september plaats, dit jaar dus op 2 en 3 september.
Natuurlijk is er buiten het thema om nog heel veel meer te zien en te doen dit weekend. Wat dacht je van de veldslag waar de ridders elkaar bevechten. Boogschieten op de boogschietbaan. Bij diverse deelnemers kunnen de bezoekers meedoen aan leuke doe-dingen zoals bijvoorbeeld vilten. Er is een speurtocht voor de kinderen. En wat dacht je van op de foto in middeleeuwse kleding met het hele gezin. Op zaterdag is er het middeleeuwse banket, waar men van te voren op kunt inschrijven via de website, www.middeleeuwsterapel.nl. Laat de pannenkoeken je smaken en misschien daarna een zelfgebakken stokbroodje? Eigenlijk is een dag te kort om alles te zien en te doen dus.

Winkeltje van Plaggenborg in Jipsingboermussel


Van Tjitska Visser ontvingen we dit bericht:
Ik ben in Terapelkanaal geboren in 1950 en in 1954 naar Haarlem verhuisd. Mijn vraag is, is er iemand die het winkeltje van Plaggenborg nog heeft gekend, een soort kruideniertje dat mij oma runde in Jipsingboermussel voor de oorlog en even daarna.

Mijn ouders woonden bij hen in en zijn Jeltje Plaggenborg en Bonne Visser. Zij zijn ook hun zoontje Jan van drie jaar daar verloren door verdrinking, mijn broertje dus. Is er misschien nog ergens een foto van dat winkeltje? Ik hoop dat ik een reactie krijg.

Met vriendelijke groet Tjitska Visser

reactie naar e-mail: tjitska@hotmail.nl

Wie weet iets over Hindrik Harm Koets uit Bellingwolde


Wij, mevrouw Mieke Stoffelen-Koets, dochter van en ondergetekende, zijn sinds enkele maanden actief aan het zoeken naar info rondom het leven van wijlen haar vader, Hindrik Harm Koets, geboren op 23.12.1917 in Bellingwolde. Vanaf zijn geboorte tot even na de 2e Wereldoorlog is het zoekgebied, omdat hij daar nagenoeg niets over verteld heeft aan zijn kinderen. Hierbij sturen wij u twee schoolfoto’s waarop hij zelf op de voorste rij zit 4e van links. Wij willen graag weten hoe de school heette, welke klas(sen) en eventueel namen van leraar/leraressen en natuurlijk de schooljaren.
Dit zou grandioos zijn en een mooie toevoeging aan het zoekproject.

Namens Mieke en ondergetekende, groeten wij u vriendelijk.
en danken u voor de medewerking.

Harry Doesburg – reacties naar e-mailadres: hdutchspook@live.nl

Reformatie, Oranje en Verlichting – Reformatiereis

Dit jaar is het 500 jaar geleden dat de Wittenberger theologieprofessor dr. Maarten Luther 95 stellingen op de deur van de plaatselijke slotkapel sloeg.

Met een bus van Deiman uit Winschoten wordt een Reformatiereis naar Sachsen-Anhalt gemaakt van 25 t/m 29 september 2017. De reis staat onder leiding van historicus drs. Jochem Abbes (inhoud) en Ko Niemeijer (chauffeur en organisatie). Hoewel de reis niet door de Historische Vereniging Westerwolde wordt georganiseerd willen we toch via onze website onze leden en andere belangstellenden op deze reis attenderen. De aanmeldingstermijn loopt tot 25 augustus.

Het volledige programma kunt u hier downloaden:
Reformatiereis Sachsen-Anhalt in Lutherjaar 2017

Het aanmeldingsformulier vindt u hier:
Reformatiereis Sachsen-Anhalt 2017 aanmeldingsformulier

Uitnodiging excursie 16 september 2017

Dit jaar gaat de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 16 september op excursie naar Schloss Bentheim en Kloster Bentlage. De kerkgeschiedenis vormt tijdens deze dagreis de verbindende factor met ‘ons’ Westerwolde. In de zestiende eeuw gingen de graven van Bentheim over tot de Calvinistische leer. Deze overgang versterkte de toch al nauwe band met de Nederlandse gewesten. In het graafschap Bentheim werden meerdere predikanten geschoold die later werkzaam zouden worden in Westerwolde. Voor Westerwolde betekende de Reformatie ook het einde van het Kruisherenklooster in Ter Apel. Ruim 100 jaar tevoren was dit klooster gesticht vanuit Kloster Bentlage. Een goede reden dus om in dit herdenkingsjaar een bezoek te brengen aan Schloss Bentheim en Kloster Bentlage!

Voor de excursie willen we het volgende programma voorstellen, waarbij de tijden bij benadering zijn (behalve de vertrektijden) en wijzigingen zijn voorbehouden.

Programma

8.30 Vertrek bij het Gemeentehuis Vlagtwedde, Dorpsstraat 1 te Sellingen.
10.00 Koffie/Thee met gebak bij het Restaurant Alt Bentheim
11.00 Rondleiding door het Schloss Bentheim
12.30 Vrije middag in Bad Bentheim
In het centrum zijn voldoende en gevarieerde lunchmogelijkheden. Een wandeling door het slotpark en/of het centrum van Bad Bentheim is de moeite waard!
Enkele culturele bezoektips:
– Museum Am Herrenberg. Hier bevindt zich een fraaie collectie van Nederlandse 17e-19e-Eeuwse Meesters.
– Sandstein Museum Bad Bentheim. In dit museum maakt u kennis met het exportproduct bij uitstek van Bentheim: zandsteen.
– De kerken in het centrum: de Rooms-Katholieke Johannes de Doper-Kerk uit 1670 en de Evangelisch-Reformierte Kirche uit 1696.
15.00 Vertrek uit Bad Bentheim
Verzamelpunt zal bij aanvang van de excursie bekend gemaakt worden.
16.00 Rondleiding door het Kloster Bentlage
17.15 Vertrek uit Bentlage
Halverwege de terugreis gebruiken we een gezamenlijke maaltijd. Bij deze maaltijd zijn twee consumpties inbegrepen.
20.30 Terug in Sellingen

Deelname en aanmelding

De kosten voor de dag bedragen € 59,00 per persoon (inclusief vervoer Sellingen – Bad Bentheim-Bentlage – Sellingen, kaffee und kuch in Bad Bentheim, entree en rondleidingsgelden Schloss Bentheim en Kloster Bentlage, maaltijd + twee consumpties). Aanmelding vindt plaats door (per deelnemer) €59,00 over te maken naar de bankrekening van de Historische Vereniging Westerwolde: IBAN NL80RABO0358606063.
Vermeld bij uw betaling uw naam en adres, dan weet de penningmeester wie zich heeft opgegeven. Bij deelname aan de excursie wordt er geen bevestigingsbericht meer gestuurd, maar mocht u daar toch prijs op stellen dan kunt u uw emailadres bij uw betaling opgeven. Wanneer er te veel aanmeldingen zijn, dan wordt uw betaling natuurlijk direct teruggestort. De webmaster plaatst een bericht op onze website zodra alle plaatsen gereserveerd zijn, want ook dit jaar geldt: vol = vol.

Kortom alle reden om mee te gaan voor een interessante – en gezellige! – dagtocht naar Bad Bentheim en Bentlage. We hopen op een goede opkomst!

Met vriendelijke groet,
namens het bestuur,

Ina Middelkamp-Maarsingh, secretaresse

Verzoek van Maria Jansen om informatie over de families Jansen en Smit uit Vriescheloo/Bellingwolde

Mijn Overgrootvader Lukas Jansen (1865-1918 Vriescheloo-Vriescheloo – graf Vriescheloo), daglooner en (na 1910) schipper, trouwt 1887 te Bellingwolde met Aaltje Mulder (1868-1953 Bellingwolde-Groningen – graf Vriescheloo). Ze kregen tussen 1887-1906 acht kinderen: Derk, Trijntje*, Jan*, Hinderika, Jantina, Jantje, Trijntje en Jan, waarvan twee* jong overleden. Heb geen foto’s van ze, weet niet waar ze woonden. Wel gevonden in Westerwolders en hun woningbezit , dat Lucas Jans Bakker (overgrootvader van Lukas Jansen) in 1776 woning Vriescheloo Huisnummer 73 koopt en dat hij in 1827 in huisnummer 70 overlijdt. En dat diens zoon Cornelis Lukas Jansen/Bakker in 1829 in Huisnummer 73 woont.

Mijn andere overgrootvader Filippus Smit (1859-1934 Bellingwolde-Bellingwolde – graf Kerkweg Bellingwolde), daglooner, trouwt 1885 te Bellingwolde met Martje Jager (1863-1953 Blijham, gem.Wedde-Bellingwolde – graf Kerkweg Bellingwolde). Ze kregen tussen 1885-1907 twaalf kinderen: Jacob Filippus*,Berend, Grietje, Nn*,Geert, Hilje Jacoba*, Christina, Jacob, Hilje Jacoba, Jan Karel, Filippus, Martje, waarvan drie* jong overleden.

Het huis op de foto was hun woning “in het veld” = Rhederveld ??

Derk Jansen (1887-1969 Vriescheloo-Groningen),schipper, trouwt in 1910 in gem.Bellingwolde met Grietje Smit (1888-1950 Bellingwolde-Groningen) – en zijn mijn Grootouders Zij gingen wonen en werken “op het Schip” en kregen binnen een jaar (te Vriescheloo) twee kinderen: Aaltje (09.1910) en Filippus (08.1911). Aaltje kwam in huis bij Lukas & Aaltje Jansen en Filippus (mijn vader) bij Filippus & Martje Smit. Tussen 1915-1921 kwamen er nog vier kinderen: Martje, Lukina Hinderika, Hilje en Lukas, die voor zover bekend aan boord bleven.

Filippus (zie jeugdfoto’s ) en Aaltje gingen naar een school bij Rhederbrug.

Heb altijd gedacht dat Lukas Jansen schipper was met hulp van zoon Derk., maar blijkbaar was het andersom. Derk was als vrijgezel al schipper en bij zijn huwelijk in 1910 was zijn vader Lukas nog daglooner en pas daarna schipper. Mogelijk is hij toen voor Derk gaan werken tot aan zijn vroege dood in 1918. (Hij is niet de achterin het Boerderijen-boek van J.Huizing genoemde schipper Lukas Jansen, is wel familie van hem). Mijn vader Filippus (Flip) moest, denk mede daardoor, al na drie jaar van school (ca 1920) om zijn vader Derk te gaan helpen op het schip, dat toen nog door een paard werd getrokken. Ze varen samen in de veenkoloniën, o.a. met aardappelen naar Scholten in Foxhol (waar ik later ging werken)
In 1931 gaat Derk met gezin aan wal in stad Groningen, waar zijn vrouw Grietje al in 1950 overlijdt. Ook Flip blijft in de stad, trouwt in 1937 met Maria Scheper (uit Mussel(kanaal)),ze krijgen twee dochters en pas tien jaar later in 1949 kom ik er nog bij. Van de schepen weet ik alleen dat het laatste schip (mogelijk gehuurd) een boltjalk was omdat Derk, hoewel praktisch blind, hiervan uit allerlei afvalmateriaal, een groot miniatuur gemaakt heeft, dat nu in het Veenkoloniaal Museum te Veendam is.

Weet weinig van het verleden, maar volgens documenten, websites en boeken heb ik enorm veel familieleden in Westerwolde, dus hoop dat er nog een aantal zijn die mij van meer informatie en ook foto’s kunnen voorzien.

Alles is welkom maar zou in elk geval graag meer willen weten van:
-het leven en met name de woonplek van mijn overgrootouders Lucas Jansen en Filippus Smit
-het werk en de schepen van grootvader Derk Jansen voor en na zijn huwelijk in 1910
-de school(jaren) van vader Filippus Jansen (+schoolfoto’s)

Mijn e-mailadres is mariajansen@kpnplanet.nl

Hebrecht oud en nieuw


Je komt soms een oude foto tegen, die je niet direct thuis kunt brengen. Toch is alles wat op deze foto staat qua gebouwen nog aanwezig. De foto is namelijk zo’n honderd jaar geleden genomen in het Hebrecht bij Vlagtwedde. Onderstaand twee foto’s van de huidige situatie.
En de boerderij aan de voorkant.