Landschapsbiografie van Westerwolde verschijnt in oktober 2021

Verschijnt medio oktober 2021.

Landschapsbiografie van Westerwolde

Auteurs: Jochem Abbes, Jan Bakker, Bauke Roelevink, Theo Spek, Geert Volders, Ruut Wegman

Hardback 2021 | ISBN 9789023257561 | 1 | 512 blz. Prijs € 39,95

Leden van de Historische Vereniging Westerwolde kunnen het boek aanschaffen voor een gereduceerde prijs als ze bestellen voor 1 september en hebben hiervoor een persoonlijke kortingscode toegestuurd gekregen.

Het boek is te bestellen via deze link


Westerwolde kent een grote variatie aan bijzondere cultuurlandschappen: van het unieke kloosterlandschap van Ter Apel in het zuiden, het nog zeer goed bewaard gebleven esdorpenlandschap langs de Ruiten Aa met zijn oude nederzettingen, essen, heidevelden en beekdalen, de historische verdedigingslinie rond Bourtange en Oudeschans tot aan de weidse veenontginningslandschappen bij Vriescheloo en Bellingwolde. Weinig streken in Noord-Nederland hebben zoveel bijzondere cultuurhistorische relicten en een zo rijk gelaagde geschiedenis met tal van bijzondere historische verhalen.
Door de verschillende grondsoorten heeft Westerwolde een sterk gevarieerde agrarische geschiedenis die tot op heden bepalend is voor het landelijk gebied. Ook de waterstaatkundige geschiedenis van Westerwolde heeft een eigen gezicht. Daarnaast is de streek ook rijk aan allerlei soorten natuur: in de beekdalen van Runde, Ruiten Aa, Mussel Aa en Westerwoldse Aa, in de bossen en heidevelden, maar ook in het boerenlandschap met zijn talrijke houtwallen, singels, akkerflora en bosjes. Juist de in eeuwen gegroeide intensieve verbinding tussen natuur en cultuur maken dit gebied zo belangrijk en veelzijdig.
De Landschapsbiografie van Westerwolde is tegelijkertijd ook een biografie van mensen. Tientallen generaties bewoners, maar ook voorbijgangers en buitenstaanders, hebben het landschap in de loop der eeuwen gemaakt tot dat wat het nu is, en doen dat ook nu en in de toekomst. Om die reden wordt in deze biografie ook veel aandacht besteed aan hun leven, hun drijfveren, hun activiteiten en hun zichtbare sporen in het huidige landschap.

De Landschapsbiografie van Westerwolde is een wetenschappelijk verantwoord, toegankelijk geschreven verhaal over de ontstaansgeschiedenis, kwaliteiten en toekomstmogelijkheden van het landschap in deze regio. De biografie is rijk geïllustreerd met landschapsfoto’s, kaarten en landschapsreconstructies die de verschillende levensfasen van Westerwolde weerspiegelen.

Luisterwandeling Jipsinghuizen – Een themawandeling over mens, werk & landschap

Wandelen in Westerwolde is een ware belevenis. Daarom ontwikkelde Biblionet Groningen deze zomer een bijzondere route, samen met Stichting Wandelen in Westerwolde, de Historische Vereniging Westerwolde, de Groninger Archieven en Tourist Info Westerwolde. Een route voor mensen in de regio maar natuurlijk ook voor bezoekers van buitenaf. Met deze wandelkaart kun je op pad gaan en een boeiende cultuurhistorische wandeling rond Jipsinghuizen met geluidsfragmenten ervaren.

Met je smartphone kun je bij de 7 infopunten op de kaart de ‘LUISTER’ QR-codes scannen. Je kunt daarmee luisteren naarverschillende verhalen over het gebied en zo haar bewo- gen geschiedenis ontdekken. (Tip: gebruik de pauzeknop na het beluisteren van een fragment.) Met de QR-codes onder ‘BEKIJK’ krijg je een terugblik in de tijd middels prachtig beeldmateriaal van toen. Op de achterkant van de kaart vind je nog QR-codes die je kunt aanklikken om de landschapskaarten te bekijken die worden benoemd in luisterfragment 2 & 3. Trek je wandelschoenen aan, laad je telefoonop en start deze interessante en leerzame wandeling. Je zult o.a. verhalen en informatie horen over; ‘Ol Graitje’ – destoomtram, oude boerderijen, de werkverschaffing in de jaren 30, de barakken, Tweede Wereldoorlog en de verandering van een landschap. We wensen je een fijne wandeling!

LINK OM DE ROUTE TE DOWNLOADEN:

Luisterwandeling Jipsinghuizen

Groninger Archieven weer open

Het is zover! Vanaf woensdag 26 mei kunt u weer een plek reserveren in de studiezaal tussen 9.30 en 16.00 uur. Lees verder hoe we dit aanpakken. Daarnaast wensen we dat zowel u als onze medewerkers in goede gezondheid aan het werk kunnen blijven en daarvoor nemen we een aantal maatregelen.

Kan ik weer stukken inzien? Ja dat kan en wel als volgt:

  • Reserveer één dag (9.30-16.00 uur) in de studiezaal en vraag bij de reservering maximaal 8 stukken aan via het reserveringssysteem. Dit kan twee weken vooruit.
  • Tijdens uw bezoek is het niet mogelijk om stukken aan te vragen.
  • Reserveer ook wanneer u bouwdossiers wilt inzien het reserveringssysteem, u kiest voor tijdvakken van een uur.
  • Reserveer minimaal één werkdag van tevoren, vóór 12.00 uur. Zo hebben wij de tijd om de aangevraagde stukken voor u klaar te leggen.
  • U kunt per week maximaal één dag reserveren om zo iedereen de kans te geven om langs te komen.
  • Bij binnenkomst vragen we u een triageformulier in te vullen (gezondheidscheck)
  • Wilt u gebruik maken van een computer, neem dan uw eigen laptop mee. Onze computers en andere apparatuur zijn voorlopig niet beschikbaar. Het inzien van bouwdossiers vormt hierop een uitzondering.
  • Tussen de tijdvakken van de bouwdossiers worden de werkplekken gereinigd.
  • Heeft u zin in een kopje koffie, dan vragen wij u kleingeld mee te nemen, zodat u gebruik kunt maken van de koffiemachine.

Het is helaas nog niet mogelijk om in de studiezaal te werken zonder stukken aan te vragen.

Wilt u om een andere reden langs komen, maak dan een afspraak via 050-5992000.

Tot slot vragen we u om rekening te houden met de volgende maatregelen bij uw bezoek aan de Groninger Archieven. We volgen hierin de richtlijnen van het RIVM:

  • Blijf thuis met verkoudheidsklachten of koorts
  • Draag een mondkapje
  • Houd 1,5 meter afstand
  • Was uw handen regelmatig met water en zeep
  • Gebruik uw elleboog om deuren en liften te bedienen
  • Schud geen handen
  • Raak uw gezicht niet aan
  • Hoest en nies in de binnenkant van uw elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes en gooi deze na een keer gebruiken weg in een prullenbak of zak. Was daarna uw handen.

Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet in Groningen

Sjoel Bourtange

Sinds 2013 wordt in stad en provincie Groningen Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet georganiseerd. Joodse oorlogsslachtoffers uit Groningen worden herdacht op de plek waar ze woonden en werkten. Ook worden verzetsverhalen gedeeld, de levensverhalen van mensen die in actie kwamen tegen onrecht en onderdrukking. Helaas is het in 2021 niet mogelijk om fysieke herdenkingsbijeenkomsten te organiseren en zal Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet opnieuw online plaatsvinden.

Livestream vanuit Bourtange

Het Joods Cultureel Kwartier, de landelijke projectleider van Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet verzorgt op 3 en 4 mei een programma van 13 livestreams in Nijmegen, Utrecht, Den Haag, Roermond, Amsterdam, Schoonhoven, Emmen, Winterswijk, Hoorn, en Deventer. Ook de provincie Groningen is vertegenwoordigd in dit programma. Wout van Bekkum, emeritus professor Midden-Oosten Studies, zal op 4 mei om 15:00 vanuit de synagoge in Bourtange een vertelling verzorgen over de families Sachs en Frank, die tweehonderd jaar deel uitmaakten van het Joodse leven in Westerwolde. Centraal in deze vertelling staat Siegfried Frank, die als voorzanger de diensten in de synagoge leidde. De vertelling van Wout van Bekkum is, net als de andere livestreams, te volgen via www.openjoodsehuizen.nl en via de Facebookverbinding kunnen live vragen gesteld worden. Naderhand zijn de livestreams ook via deze website terug te kijken.

Podcasts

In opdracht van Stichting Folkingestraat Synagoge en de Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen zijn voor Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet podcasts gemaakt, waarin de levensverhalen van Joodse Groningers en verzetsmensen worden verteld. Deze podcasts zijn te beluisteren via SoundCloud en de websites van Synagoge Groningen en OVCG. Het verhaal van de huisarts Elie Cohen wordt verteld aan de hand van zijn eigen herinneringen. In tegenstelling tot Cohen, overleefde verzetsman Luppo Stek uit het Oost-Groningse Drieborg de oorlog niet. In deze podcast staat het communistische verzet centraal, waarvoor Stek een belangrijke rol vervulde.

Jaap Meijer en Winschoten

Vanuit Winschoten wordt op 4 mei een speciale uitzending uitgezonden via RTV-GO!. In samenwerking met het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt vertelt stadsgids Koos Akkerman vanuit het vroegere rabbinaatshuis over Saul van Messel, pseudoniem van Jaap Meijer. Het verhaal van Koos is om 19:00 uur te volgen via de lokale zender RTV-GO!. De uitzending is op 4 mei ook online te bekijken via https://www.rtvgo.nl/live-tv.

Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet wordt in Groningen georganiseerd door de Stichting Folkingestraat Synagoge en het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen, met ondersteuning van het Joods Cultureel Kwartier naar een idee van Denise Citroen. In Oldambt wordt het project georganiseerd door het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt.

Mag ik mij even voorstellen? Klaas Veldhuis.


Zo begint de website www.poolsebevrijders.nl van Klaas Veldhuis en Klaas gaat verder met……

Welkom, Welcome, Mile Widziany

Mijn naam is Klaas Veldhuis en ik ben geboren op 20 december 1946 als zoon van een Nederlandse moeder en een Poolse vader. Een Poolse strijder die meevocht voor de bevrijding van Nederland. Mijn vader heb ik persoonlijk nooit gekend. Veel meer dan een naam heb ik helaas niet van hem.

Zijn naam is volgens mijn moeder, Alois Sminka/Aloizy Szminka. Hij was gelegerd in de buurten van Ter-Apel (misschien kampbewaker in de vele kampen gelegen aan de grens Duitsland/Nederland, ook wel de Emsland kampen genoemd.) want daar heeft mijn moeder hem leren kennen eind 1945, begin 1946. In die periode werd er voor de Poolse soldaten veelvuldig een bezoek gebracht aan zogenoemde dansavonden in onder ander Ter Apel. Hotel Boschhuis aan de Boslaan was een van deze gelegenheden. Hier was mijn moeder ook vaak aanwezig.

Het verhaal van Klaas Veldhuis past in deze tijd waarin de verhalen over de Tweede Wereldoorlog weer naar boven komen. Het verhaal van Klaas is op zijn website www.poolsebevrijders.nl heel uitgebreid weergegeven en we zouden u willen aanraden om hier eens kennis van te gaan nemen.

Herdenkingsroute Stadskanaal

In het kader van de activiteiten rond 4 en 5 mei heeft de Bibliotheek Stadskanaal het initiatief genomen om een Herdenkingsroute te organiseren. De wandelroute is in totaal bijna 4 kilometer en gaat langs monumenten in het centrum van Stadskanaal en de Parkwijk die herinneren aan alle slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog.
KLIK OP DE LINK VOOR MEER INFORMATIE:

Merklappen en hun maaksters door Jan Pieter de Groot


Bericht van ons lid Jan Pieter Dre Groot

Museum landgoed Verhildersum heeft een boekje uitgegeven over mijn onderzoek naar merklappen. Het boekje is te bestellen en te bekijken op de website van het museum.
Link naar informatie over de tentoonstelling van merklappen op het Landgoed Verhildersum te Leens.
Hierop kun je doorklikken naar de bestelling van het boekje en eventueel het bekijken hiervan.
Je kunt ook direct naar het boekje via deze link:

Lezingen Groninger Archieven


In deze coronatijd waarin we geen ledenbijeenkomsten kunnen organiseren, zijn we blij met de activiteiten van de Groninger Archieven. Zij verzorgen online lezingen over verschillende onderwerpen, waarbij het leuke is, dat je ze kunt bekijken op een tijdstip dat jezelf het beste uitkomt.

Via deze link kunt u een keuze maken uit één of meerdere van deze lezingen:
Lezingen OnLine Groninger Archieven

Groeten van Aaltje


Beste mensen,                                                                                              .

a.s. zaterdag is het een jaar geleden dat het project over Aaltje uit Smeerling van start ging. Dat kon ivm corona toen niet via de geplande bijeenkomst -velen van u keken er naar uit – in Gasterij Natuurlijk Smeerling. Maar Aaltje liet zich niet onder het ‘mous’ stoppen en ging ‘live’ via youtube en Radio Westerwolde.
Omdat we rond Aaltje contact met u hadden – als relatie, (oud)Smeerlinger/Westerwolder, familie-lid, genodigde voor de bijeenkomst vorig jaar of als besteller van het boekje – praten we u nu graag even kort bij.
Er is in het afgelopen jaar ondanks corona toch van alles op gang gekomen. Op de website https://aaltjesstee.nl/nieuws/ kunt er een impressie van lezen.

Het boekje ‘Aaltje – vier generaties kinderen uit Smeerling‘ kan nog besteld worden via info@aaltjesstee.nl of bij de Gasterij in Smeerling en o.a. de musea Westerwolde/MOW, Streekhistorisch Centrum Stadskanaal, de Oude Stelmakerij (Sellingen) en de Readshop in Stadskanaal als deze allemaal weer open mogen.
Ook de wandeling kan onverminderd gelopen worden. Op weg naar het voorjaar en Poaske. Zie https://aaltjesstee.nl/wandelen/ En neemt u dan na afloop vooral een koffie/thee/lekkers-to-go bij de Gasterij (check even de openingstijden op https://www.gasterij-natuurlijk-smeerling.nl/)
Het Smilker Aaltje-lied van Josien Bakker is te beluisteren via https://www.youtube.com/watch?v=W6f07xTsDwk
En het lesmateriaal is beschikbaar via https://aaltjesstee.nl/scholen/

Via dit bericht willen we u ook bedanken voor de reacties op het project en uw eigen verhalen. Het ene verhaal maakt weer andere verhalen los. We ontvingen ze uit hele land en van over de grenzen. Vandaag ontvingen we zelfs nog een reactie van een nazaat van Aaltje uit Australië. We zijn onderdeel van een groter geheel, van een gemeenschap.

Het plan is om de Aaltje-bijeenkomst alsnog een keer te organiseren, maar pas als het echt helemaal weer veilig kan. Als het zover is zullen we er over berichten.

Dank voor uw aandacht. Vrede en alle goeds toegewenst.

Met een hartelijke groet,
mee namens de Werkgroep Aaltje,

Hanne Wilzing

(06 51340442)

Bestuursmededeling

Geachte leden,

Graag hadden wij u een uitnodiging willen sturen voor de eerste bijeenkomst van dit jaar op 13 maart: de Algemene Ledenvergadering die altijd in d’Ekkelkaamp in Onstwedde wordt gehouden. U zult begrijpen dat dit, door de maatregelen rond het Corona-virus, niet door mag gaan. We hebben als bestuur een online-vergadering overwogen, maar daarbij stuitten we op te veel praktische hindernissen. Daarom schuiven we – conform de statuten – de Algemene Ledenvergadering een half jaar op. We hopen het financiële- en het jaarverslag 2020 in oktober in De Regenboog in Ter Apel aan u voor te leggen.

De gezamenlijke bijeenkomsten, evenals de jaarlijkse excursie, zijn een zeer wezenlijk onderdeel van onze vereniging. Wij hopen we ze zo snel mogelijk weer op te starten.
Wij begonnen eind vorig jaar vol goede moed plannen te maken voor 2021, maar moeten constateren dat we nog maar moeten afwachten wanneer/òf deze ook uitgevoerd kunnen worden:
  • 19-06-2021 ledenbijeenkomst Veelerveen;
  • 18-09-2021 excursie Amsterdam;
  • 16-10-2021 algemene ledenvergadering Ter Apel
  • 18-12-2021 ledenbijeenkomst Blijham.
We volgen natuurlijk de richtlijnen van het RIVM v.w.b. het Coronabeleid.
Wij zullen u tijdig op de hoogte houden!
Hou ook onze website www.verenigingwesterwolde.nl in de gaten, deze is zeer actueel. De webmaster houdt u via deze website (en op Facebook) eveneens op de hoogte van allerlei historische zaken over Westerwolde.
Gelukkig hebt u wel kunnen genieten van ons tijdschrift Terra Westerwolda. Ondanks de beperkingen heeft de redactie ons toch kunnen voorzien van mooie uitgaves, rijk aan inhoud en fraai vormgegeven. Half maart valt er weer een exemplaar bij u in de bus. Dat ons tijdschrift breed gewaardeerd wordt blijkt wel uit het feit dat het ons elke keer weer nieuwe leden oplevert. Iets om dankbaar voor te zijn, zeker gezien de huidige omstandigheden. Wij wensen u alvast veel leesplezier!
Het bestuur hoopt u, op een veilige manier en in goede gezondheid te ontmoeten tijdens een van onze activiteiten.
Een hartelijke groet, namens het bestuur van de Historische Vereniging Westerwolde,
Kineke Kuper-Dijkmeijer
Secretaris

Wie weet hier meer over te vertellen? Genealogie Hemmen

Eerst zal ik mij even voorstellen: ik ben Arnold Hemmen geboren in Emmen, woonachtig in Gees. Ik ben bezig met stamboom van de familie Hemmen, met als middelpunt mijn opa, Hendrik Hemmen. Deze Hendrik Hemmen is geboren in Oostwold, mogelijk aan de Hunningaweg, op 8 juni 1885. Hij is getrouwd met Dina Meems, en hebben 11 kinderen gekregen. Hendrik was zoon van Jan Hemmen en Elizabeth Kampen. Jan Hemmen is geboren in Bellingwolde. Inmiddels heb ik al menig informatie en foto’s kunnen vinden.
Op een bepaald moment kreeg ik het fotoboek van opa Hendrik Hemmen, hierin zaten een aantal foto’s waarvan niemand mij iets kan vertellen.

Dat zijn onderstaande foto’s.

Foto1: vrouw met 3 kinderen, dezelfde foto blijkt ook in een fotoboek van de zus van Hendrik H te zitten ( Jantje Oldenbeuving Hemmen )

foto 2: onbekend gezin, hierover kan niemand iets vertellen.

Op het kerkhof van Bellingwolde ligt het graf van de opa van mijn opa, met z’n vrouw. Dit zijn Hinderk Hemmen geb in 1832 in Bunde/Wymeer, overleden op 20-01-1909 in Bellingwolde. Zijn vrouw Pietertje Knip geb. 1829 in Scheemda, overleden op 5-11-1890.

Mijn opa vertelde wel eens het verhaal; als hij op bezoek van zijn opa was, ging die wel eens de tuin in en als hij dan achterin over een greppeltje sprong, zei hij “Jetst binn ich wieder in die Heimat”.. Wij zijn er nooit achter gekomen waar hij dan precies woonde in Bellingwolde.

Het zou heel mooi zijn als er iemand is die over één van deze foto’s iets zou kunnen vertellen.

Alvast bedankt voor Uw medewerking.

Vr. groet, Arnold Hemmen