Overgebleven in Stad en Ommeland

In september verscheen een nieuw boek met illustraties van de Onstwedder kunstenaar Geert Schreuder. ‘Overgebleven’ is een ongewone, soms vermakelijke en onverwachte ontdekkingstocht naar in tijd en ruimte overgebleven ‘voorwerpen’, gebouwen en landschapselementen in de provincie Groningen. Fons van Wanroij schreef de teksten. Bij het boek hebben ze nu een muzikale voorstelling gemaakt. Op uitnodiging van het Streekhistorisch Centrum spelen ze die op zondag 21 november in Stadskanaal.
Tijdens de voorstelling draagt Fons van Wanroij enkele verhalen uit het boek voor. Daarbij projecteert Geert Schreuder de door hem gemaakte pentekeningen en een klein ensemble onder leiding van de componist/pianist Nanne van der Werff zorgt voor mooie liedjes en instrumentale muziek tussen de voordrachten.
De verhalen gaan bijvoorbeeld over gebouwen die hun oorspronkelijke functie kwijtraakten, sporen van de ijstijd in het landschap, menselijke bedrijvigheid en verborgen curiositeiten: een doorrit bij een café, een kerk op een industrieterrein, resten smalspoor van verdwenen steenfabrieken, een waterput onder de grond, een bunker bij Jipsingersluis, een Lourdesgrot bij Ter Apel of een pluk hoogveen, door verveners achtergelaten.
Na twee eerdere succesvolle voorstellingen op het Hogeland staan ze op 21 november in Stadskanaal. De voorstelling begint  om 14.30 uur en vindt plaats in de Bibliotheek te Stadskanaal, Continentenlaan 2, 9501 DG te Stadskanaal. Entree 6,00 p.p. ; donateurs van het SHC betalen € 4,00. In verband met de Coronamaatregelen is het tonen van de corona-QRcode verplicht. Reserveren kan online via www.streekhistorischcentrum.nl. De entree is excl. € 1,- transactiekosten per reservering.

 

Aander luu binn ook luu – Twee lezingen over het Joodse leven in de grensstreek

Aander luu binn ook luu

Twee lezingen over het Joodse leven in de grensstreek


Op woensdagavond 27 oktober worden in Cultuurhuis de Klinker in Winschoten twee lezingen verzorgd vanwege de expositie Joods leven in de Grensstreek. De expositie is het resultaat van een samenwerkingsproject van de Ehemalige Jüdische Schule in Leer en de Stichting Folkingestraat Synagoge in Groningen.

 Dr. Juliane Irma Mihan onderzocht de verbindingen tussen de verschillende Joodse gemeenschappen in Groningen en het Oostfriese Reiderland. Het onderzoek resulteerde in het boek ‘Jüdisches Leben im grenznahen Raum’. De Nederlandse vertaling van dit boek is onlangs verschenen en is gratis verkrijgbaar in De Klinker en Synagoge Groningen. Het onderzoek, de expositie en de beide lezingen op 27 oktober, tonen aan dat de joodse gemeenschappen een eigen identiteit hadden, maar gelijktijdig in contact stonden en deel uitmaakten van de niet-joodse omgeving. Zoals men in het dialect zei: ‘Aander luu, binn ook luu’, ofwel andere mensen zijn ook mensen.

Deze avond zal dr. Mihan ingaan op de geschiedenis van de joodse gemeenschappen in Jemgum, Bunde en Weener. Drs. Geert Volders zal ingaan op de vestigingsgeschiedenis van joden in het grensgebied. Het is niet toevallig dat in de Groningse veenkoloniën en vestingen de eerste kehillot (joodse gemeenten) ontstonden en dus niet in de veel oudere dorpen op de zand- en kleigronden. Ook hier speelt het begrip ‘grens’ een belangrijke rol.

De lezing door dr. Mihan zal in het Duits plaatsvinden, Volders spreekt in het Nederlands. Het project ‘Joods leven in de grensstreek’ wordt in het kader van het INTERREG V-A Programma Deutschland-Nederland met Europese gelden uit het Europese Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) en het Niedersächsischen Ministeriums für Bundes- und Europaangelenheiten und Regionalentwicklung en de Provincie Groningen georganiseerd. De expositie is nog tot en met 30 oktober in Cultuurhuis De Klinker te zien, daarna reist de expositie door naar de synagoge in Bourtange en daarna naar Synagoge Groningen.

Plaats:              Cultuurhuis De Klinker, D.U. Stikkerlaan 251 Winschoten

Datum/Tijd:      Woensdag 27 oktober – Aanvang 19.30 uur

Voorafgaand en na afloop van de lezing is het mogelijk de expositie in de bibliotheek te bekijken.

Reserveren:      www.indeklinker.nl of via deze link;

Voor een bezoek aan De Klinker heb je een geldig coronatoegangsbewijs nodig. Dit kan een negatieve testuitslag zijn, een vaccinatiebewijs of een bewijs dat je hersteld bent van corona.

Uitnodiging Algemene Ledenvergadering 16-10-2021

Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij u hierbij uitnodigen voor de algemene ledenvergadering van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 16 oktober 2021 in Het Boschhuis te Ter Apel (Boslaan 6). De vergadering begint om 13.30 uur.

Het bestuur stelt de volgende agenda voor:

  1. Opening door de voorzitter.
  2. Vaststelling van de agenda.
  3. Notulen van de ALV van 7 maart 2020 te Onstwedde.
  4. Ingekomen stukken en mededelingen, door de secretaris.
  5. Financieel verslag 2020, begroting 2021 en verslag van de kascommissie, door de penningmeester.
  6. Benoeming van een nieuw lid voor de kascommissie.
  7. Jaarverslag 2020 (meegezonden), door de secretaris.
  8. Bestuursverkiezing. Statutair aftredend zijn aftredend de heer J.S.A. Huizing en    mevr. H. A. H.  Kuper-Dijkmeijer. Beide bestuursleden stellen zich herkiesbaar. Namen van eventuele tegenkandidaten kunnen tot een kwartier voor aanvang van de vergadering ingeleverd worden bij de voorzitter dhr. J.G. Abbes.
    De heer E. Wubs neemt afscheid als vertegenwoordiger van de Historische Kring Ter Apel. Op het moment van schrijven was nog niet bekend wie zijn plaats inneemt.
  9. Rondvraag.
  10. Pauze.
  11. Het inhoudelijke gedeelte van deze vergadering staat in het teken van het bouwhistorisch onderzoek van het Klooster in Ter Apel.
    Museum Klooster Ter Apel duikt regelmatig op in allerlei publicaties, van populair tot wetenschappelijk. De eensluidende bouwgeschiedenis die daarbij vaak te vinden is, wekt op het eerste gezicht de indruk dat de bouwhistorie van het gebouw al behoorlijk goed is uitgezocht. Dit blijkt zeer betrekkelijk te zijn. Er zijn door de eeuwen heen enkele onderzoeken naar het gebouw geweest, maar nooit een gedegen gedetailleerd onderzoek. Stichting Museum Klooster Ter Apel die samen met Adema Architecten de mogelijkheden bekijkt hoe het museum beter toegankelijk en publieksvriendelijker kan worden gemaakt, heeft deze kans aangegrepen eindelijk het hele gebouw bouwhistorisch te laten onderzoeken. Hans Ladrak en Jim Klingers van Battjes & Ladrak en Klingers Bouwhistorie & Restauratie kregen de opdracht. Er ontstond een diepgaande biografie van het gebouw.

Na afloop van de vergadering bestaat er de mogelijkheid voor een rondgang door Museum Klooster Ter Apel (Boslaan 3-5, 9561 LH Ter Apel).
Voor de rondgang door het museum is wegens de coronamaatregelen maar beperkt plek. Dus daarom graag z.s.m. opgeven bij de secretaris!
Maximaal 2 keer 10 personen kunnen rondgeleid worden door Hans Ladrak en Jim Klingers. Het dragen van een mondkapje is tijdens de rondgang verplicht! Deelnemers dienen de rondgang zelf te betalen (volwassenen zonder museumkaart: € 6,50 incl. rondleiding, volwassenen met museumkaart: € 5,00 incl. rondleiding).

Boek: Jim Klingers en Hans Ladrak, Nieuw licht op het ‘Huis van het Nieuwe Licht’. Bouwhistorische opname van het Kruisherenklooster Ter Apel (2021).

Speciaal voor leden die deelnemen aan het programma op 16 oktober a.s. biedt Museum Klooster Ter Apel een korting op het boek. Bij binnenkomst op de algemene ledenvergadering is een bon af te halen, waarmee tot en met 10 december 2021 twee boeken met elk € 5 korting kan worden verkregen. Het boek zal binnenkort in gedrukte vorm te koop zijn in de museumwinkel van Museum Klooster Ter Apel. De publicatie zal verschijnen rond 16 oktober 2021. Het boek telt meer dan 300 bladzijden en is rijk geïllustreerd. De winkelprijs bedraagt € 24,95.

12. Sluiting van de vergadering.

Het bestuur hoopt weer velen van u op 16 oktober a.s. te mogen begroeten.

De Coronamaatregelen t.a.v. de horeca worden gehanteerd.

Met vriendelijke groet,

Kineke Kuper,
secretaris. 

Wij doen mee met Rabo ClubSupport! Kunnen wij op uw/jouw stem rekenen?

Stem nu direct in de Rabo App of online op rabobank.nl/clubsupport

 

Fietsroutes door Stad en Ommeland

Georganiseerd door de Groninger Archieven

Tijdens de Maand van de Groninger Geschiedenis (MGG) bieden we liefhebbers aan om op eigen gelegenheid vier verschillende (fiets)routes door de provincie te volgen. De vijfde route gaat dwars door de stad Groningen. De routes van gemiddeld 40 kilometer lang zijn niet alleen mooi om te fietsen. Ze voeren langs verschillende historisch plekken en vertellen het verhaal van de arbeidsgeschiedenis in deze omgeving. De routes zijn tijdens de MGG verkrijgbaar (zolang de voorraad strekt).

Westerwolde

De route die start in het MOW | Museum Westerwolde (Bellingwolde) leidt langs allerlei plekken die verbonden zijn aan de grenswerken. Hoe was het door de eeuwen heen om in dat gebied te werken? En welke invloed heeft de grens daarop?

Veenkoloniën

De route door de veenkoloniën gaat langs het Veenkoloniaal Museum (Veendam). Er is aandacht voor het werk in de vervening, de landbouw, de scheepvaart en de landbouwindustrie.

Eemsdelta

Vanuit het MuzeeAquarium (Delfzijl) wordt door de Eemsdelta gefietst. Het water is in deze regio een belangrijke bron van arbeid. Vroeger bood de visserij veel werkgelegenheid, later de (chemische) industrie langs het water en natuurlijk de haven van Delfzijl.

Hogeland

Op het Hogeland kan de route gestart worden in Openluchtmuseum Het Hoogeland (Warffum). Hier wordt de agrarische sector onder de historische loep genomen. Hoe ging dat er vroeger aan toe?

Stad

Tot slot fietst u in de stad vanuit Museum aan de A / Noordelijk Scheepvaartmuseum (Groningen) langs de stedelijke bedrijvigheid in de vorm van kleine en grotere ondernemingen. Winkels en fabrieken staan hier centraal.

De routes zijn begin oktober beschikbaar in een routeboekje. Deze fietsrouteboekjes zijn te koop bij alle bovengenoemde partners voor € 5,-. In de gids staat alle relevante informatie bij bijzondere plekken in het landschap. U kunt er stil staan, een verhaal lezen, afbeeldingen bekijken – en die vergelijken met nu – en ook kunt u ter plekke of thuis filmbeelden bekijken.

9 oktober: Dag van de Groninger Geschiedenis


Georganiseerd door de Gronnger Archieven

De Dag van de Groninger Geschiedenis is terug en wel op zaterdag 9 oktober! Vorig jaar konden we helaas niemand ontvangen tijdens onze traditionele dag en organiseerden de Groninger er Archieven voor het eerst de Maand van de Groninger Geschiedenis. Dit gebeurde vooral online. Dit jaar hebben we weer een Maand met daarbinnen de Dag. Deze is anders van opzet, maar minstens zo leuk als voorgaande jaren.

Op zaterdag 9 oktober openen wij de deuren van de Groninger Archieven. In ons gebouw leiden we u langs een route, gebaseerd op de fietsroutegids Aan het werk, die we speciaal voor de Maand van de Geschiedenis maakten. Hierin vindt u vijf historische fietsroutes door de provincie. En ook tijdens de Dag gaat u met ons op reis: van Westerwolde, naar Eemsdelta en via de Stad, het Hogeland en de Veenkoloniën terug. Deze rondleidingen duren ongeveer 1 uur en 15 minuten en worden op verschillende tijdstippen gehouden.

Meld u aan en maak op zaterdag 9 oktober kennis met de werkzaamheden van boeren, monniken, schippers, arbeiders en wetenschappers en waarom deze beroepen met name in bepaalde delen van de provincie voorkwamen.

Praktisch

Aanmelden is noodzakelijk. Per rondleiding kunnen maximaal vijftien mensen mee. Aanmelden kan vanaf 23 september via deze website.
Omdat we op een veilige manier u en onze medewerkers een leuke dag willen bezorgen, vragen wij u bij binnenkomst naar een Coronatoegangsbewijs. Hiervoor gebruiken we de CoronaCheck-app. U kunt ook uw gele boekje met de benodigde stempels laten zien. Daarnaast vragen we u 1,5 meter afstand te houden van andere bezoekers en onze medewerkers.

18 september Excursie Bourtange -De excursie is vol – U kunt zich niet meer opgeven.


Augustus 2021

Geachte leden,

Bij deze willen we u uitnodigen voor een aangepast excursie-programma op zaterdag 18 september aanstaande. Zoals we u in juli lieten weten hebben we onlangs de afweging gemaakt omtrent het wel of niet laten doorgaan van de excursie naar Amsterdam. Vanwege de aanhoudende beperkingen, en vooral vanwege de lange busreis, lijkt het ons weinig aantrekkelijk en verantwoord om nu deze reis te maken. (Maar…..we hebben al weer een optie voor september 2022!)
Wij willen we u nu op diezelfde datum een mini-excursie in onze eigen regio aanbieden.

Het is dit jaar 200 jaar geleden dat Napoleon Bonaparte overleed. Op 5 mei 1821 overleed de voormalige keizer op het eiland Sint Helena, ver weg van Frankrijk. Amper tien jaar tevoren leek de zelf-gekroonde keizer nog onaantastbaar. De Franse bezetting van Nederland begon al voor de opkomst van Napoleon. In deze mini-excursie gaan we in op de invloed van Frankrijk en in het bijzonder keizer Napoleon op Westerwolde. Dit doen we in Bourtange.

14.00 uur        Ontvangst in de garnizoenskerk van Bourtange, Marktplein 2a; de kerk is vanaf 13.30 uur geopend.

In een drietal mini-lezingen wordt u meegenomen langs een aantal facetten van de Franse Tijd in Westerwolde. Jochem Abbes zal een inleiding houden over het thema “de inval van de Fransen in Westerwolde in 1795 en de sporen daarvan in Bourtange en Westerwolde”.Vervolgens zal Jan Huizing een aantal voorbeeld geven van Westerwolders die te maken kregen met de wetgeving van de Franse machthebber, waarbij hij het begrip ‘ramplacanten’ zal duiden. Geert Volders gaat in op de emancipatiewet, waarmee Joden in 1796 burgerrechten kregen. Enkele jaren later werd de Nederlands Israëlitische Gemeente Bourtange opgericht. Hoe werd deze emancipatie ontvangen?

15.00 uur        Pauze.
U kunt op eigen gelegenheid deze pauze invullen. Mocht u niet meedoen aan de tweede helft van het programma, dan verzoeken wij u dit bij uw opgave aan te geven.

 15.30 uur        Verzamelen op het Marktplein. Vanaf hier maken we een wandeling van ongeveer 5 kilometer, waarbij we onder andere de Linie Abeltjeshuis bezoeken. De wandeling gaat deels over onverhard terrein, dus zorg voor goed wandelschoeisel.

17.00 uur        Terug in Bourtange, einde van het programma.

Deelname aan het programma is geheel gratis, wel is het noodzakelijk dat u zich opgeeft bij het secretariaat: secretaris-hvw@kpnmail.nl/06 23144499.
Vanwege het beperkte aantal plaatsen in de kerk is opgave dus echt noodzakelijk! Zodra opgave niet meer mogelijk is plaatsen we een bericht op onze website.

We hopen dat we u zo op veilige wijze een mooie en interessante middag in Bourtange kunnen aanbieden.
Wanneer er voldoende animo voor deze excursie in eigen regio is, overweegt het bestuur in het najaar nogmaals een mini-excursie aan te bieden!

Met vriendelijke groet,

Kineke Kuper-Dijkmeijer, Secretaris
Venneweg 15
9541 XN VLAGTWEDDE
Tel.: 0599-313529
E-mail: secretaris-hvw@kpnmail.nl

Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet in Groningen

Sjoel Bourtange

Sinds 2013 wordt in stad en provincie Groningen Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet georganiseerd. Joodse oorlogsslachtoffers uit Groningen worden herdacht op de plek waar ze woonden en werkten. Ook worden verzetsverhalen gedeeld, de levensverhalen van mensen die in actie kwamen tegen onrecht en onderdrukking. Helaas is het in 2021 niet mogelijk om fysieke herdenkingsbijeenkomsten te organiseren en zal Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet opnieuw online plaatsvinden.

Livestream vanuit Bourtange

Het Joods Cultureel Kwartier, de landelijke projectleider van Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet verzorgt op 3 en 4 mei een programma van 13 livestreams in Nijmegen, Utrecht, Den Haag, Roermond, Amsterdam, Schoonhoven, Emmen, Winterswijk, Hoorn, en Deventer. Ook de provincie Groningen is vertegenwoordigd in dit programma. Wout van Bekkum, emeritus professor Midden-Oosten Studies, zal op 4 mei om 15:00 vanuit de synagoge in Bourtange een vertelling verzorgen over de families Sachs en Frank, die tweehonderd jaar deel uitmaakten van het Joodse leven in Westerwolde. Centraal in deze vertelling staat Siegfried Frank, die als voorzanger de diensten in de synagoge leidde. De vertelling van Wout van Bekkum is, net als de andere livestreams, te volgen via www.openjoodsehuizen.nl en via de Facebookverbinding kunnen live vragen gesteld worden. Naderhand zijn de livestreams ook via deze website terug te kijken.

Podcasts

In opdracht van Stichting Folkingestraat Synagoge en de Stichting Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen zijn voor Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet podcasts gemaakt, waarin de levensverhalen van Joodse Groningers en verzetsmensen worden verteld. Deze podcasts zijn te beluisteren via SoundCloud en de websites van Synagoge Groningen en OVCG. Het verhaal van de huisarts Elie Cohen wordt verteld aan de hand van zijn eigen herinneringen. In tegenstelling tot Cohen, overleefde verzetsman Luppo Stek uit het Oost-Groningse Drieborg de oorlog niet. In deze podcast staat het communistische verzet centraal, waarvoor Stek een belangrijke rol vervulde.

Jaap Meijer en Winschoten

Vanuit Winschoten wordt op 4 mei een speciale uitzending uitgezonden via RTV-GO!. In samenwerking met het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt vertelt stadsgids Koos Akkerman vanuit het vroegere rabbinaatshuis over Saul van Messel, pseudoniem van Jaap Meijer. Het verhaal van Koos is om 19:00 uur te volgen via de lokale zender RTV-GO!. De uitzending is op 4 mei ook online te bekijken via https://www.rtvgo.nl/live-tv.

Open Joodse Huizen-Huizen van Verzet wordt in Groningen georganiseerd door de Stichting Folkingestraat Synagoge en het Oorlogs- en Verzetscentrum Groningen, met ondersteuning van het Joods Cultureel Kwartier naar een idee van Denise Citroen. In Oldambt wordt het project georganiseerd door het Cultuurhistorisch Centrum Oldambt.

Het MOW lanceert MOW Jong! Werkplaats

Nieuws van het MOW Bellingwolde

Website: www.hetmow.nl/werkplaats

MOW Jong! Werkplaats, Amoeba ontwerp

Samenvatting:

Vanaf deze week vind je op de website van het MOW I Museum Westerwolde in Bellingwolde workshops voor kinderen.

Over MOW Jong! Werkplaats

Het MOW houdt van zijn jonge bezoekers. Normaal gesproken kun je als kind bij elke tentoonstelling je eigen route volgen en regelmatig zijn er speciale workshops voor jeugd.

Met de lancering van MOW Jong! Werkplaats wil het museum ook in deze tijden van thuiszitten in contact blijven en cultuur bieden aan jonge nieuwsgierigen. Op de speciale webpagina vind je een aantal workshops die thuis makkelijk door en met kinderen te doen zijn.

Wat is er te doen?

De workshops sluiten aan bij het museum en bij de regio. Ze dagen kinderen bijvoorbeeld uit om met eigen ogen naar het landschap van Groningen te kijken of na te denken over materieel en immaterieel erfgoed. Ook de duisternis als uniek plattelandsverschijnsel is een thema dat voorbij komt en tot de verbeelding spreekt.

 

De activiteiten prikkelen de fantasie en stellen vragen waarop kinderen zelf een antwoord mogen bedenken. Die benadering past het MOW, dat zijn bezoekers liever verrast dan een kant en klaar verhaal presenteert.

De workshops zijn aantrekkelijk vorm gegeven en eenvoudig van opzet. Je kunt ze kosteloos downloaden en eventueel uitprinten. De uitvoering is verder schermloos, vanuit het idee dat jonge mensen tegenwoordig genoeg tijd achter de computer, laptop of tablet doorbrengen en juist fysiek actief willen zijn.

De activiteiten zijn geschikt voor kinderen vanaf ongeveer 6 jaar. Jonge kinderen doen ze met enige begeleiding, vanaf ongeveer 10 jaar kunnen kinderen zelfstandig aan de slag. Deze eerste serie workshops is een begin, uitbreiding volgt in de loop van dit j aar.

Over het MOW

Daar waar het weidse Oldambt het romantische Westerwolde ontmoet, vind je het MOW, een modern en eigenzinnig museum, met steeds weer nieuwe tentoonstellingen.

Aaltje’s Stee


21 maart a.s. wordt in Smeerling het boek over Aaltje, de website Aaltjesstee en de Aaltje wandelroute gepresenteerd. Het project werd begeleid door een werkgroep bestaande uit: Jan Bessembinders en Jan Huiges (Stichting Smeerling-Metbroek), Jeroen Kuipers (Boswachter in Smeerling/Natuurmonumenten), Frits van Kouwenhove, Kineke Kuper en Geert Volders (Historische Vereniging Westerwolde), Hanne Wilzing (initiatiefnemer) en Marten Fokkens die de website heeft verzorgd.
Alle informatie over het Aaltje project kunt u vinden op de website:
www.aaltjesstee.nl

Verhalencafés over Joodse gemeenschap in Duits-Groningse grensregio

Stichting Folkingestraat Synagoge en De Verhalen van Groningen organiseren binnenkort een tweetal bijzondere Verhalencafés over de Joodse gemeenschap in de Duits-Groningse grensregio. Deze Verhalencafés vinden plaats in Winschoten en Groningen. Op beide avonden geeft een spreker een inleiding op het thema. Daarna is er voor de aanwezigen ruimte om verhalen uit te wisselen en herinneringen te delen. Meer informatie over deze Verhalencafés leest u hier. We nodigen u van harte uit voor (één van) deze Verhalencafés. Zou u ons via de hier boven vermelde link willen laten weten of u aanwezig kunt zijn?

Uitnodiging ledenbijeenkomst

Magnuskerk te Bellingwolde (Foto’s Geert Volders)


Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij u uitnodigen voor de eerstvolgende ledenbijeenkomst van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 14 december a.s. in leerhuis en vergadercentrum Het Karspel, (Hoofdweg 225) te Bellingwolde. Deze ledenbijeenkomst wordt mede mogelijk gemaakt door de Stichting Groningen Orgelland. De bijeenkomst begint om 13.30 uur.
Het bestuur stelt het volgende programma voor:

  1. Opening door de voorzitter.
  2. Vaststelling van de agenda.
  3. Ingekomen stukken en mededelingen, door de secretaris en de penningmeester.
    H. Opheikens: Grensoverschrijdende vluchtroutes 1933 – 1945
  4. Voordracht door dhr. Kees Kugel, oud-bestuurslid van de Stichting Groningen Orgelland (SGO). In 2019 is het 300 jaar geleden dat orgelbouwer Arp Schnitger(1648-1719) stierf en het is tevens het jaar waarin Stichting Groningen Orgelland 50 jaar bestaat.. De herdenking van Schnitgers 250e sterfdag in 1969 was juist aanleiding voor de oprichting van Stichting Groningen Orgelland. In 1969 verzamelden zich in de Der Aa-kerk liefhebbers en internationale deskundigen op het gebied van orgels, muziek en cultureel erfgoed om te praten over die unieke schat die verstopt lag in de oude kerken van de provincie Groningen: de historische orgels waarvan sommige meer dan 400 jaar oud waren. Veel van deze orgels lagen er vergeten en verwaarloosd bij en dat moest veranderen. De Stichting Groningen Orgelland ging voortvarend aan de slag om de orgels te redden en weer in oude glorie te herstellen. Nu, 50 jaar later, zijn de meeste orgels gerestaureerd en staan er weer uitstekend bij. Kugel zal vertellen over het leven, de carrière en het succes van de orgelbouwer Schnitger: een wereldberoemd orgelbouwer die zijn stempel drukte op het Groninger orgellandschap.

    Magnuskerk te Bellingwolde cartouche voor het orgel. (Foto’s Geert Volders)

  5. Pauze in Het Karspel. Vervolg van de vergadering in de Magnuskerk.
  6. Voordracht door de heren Jochem G. Abbes en Jan S.A. Huizing. In 1797 werd de Magnuskerk verrijkt met een nieuw orgel, gebouwd door het duo H.H. Freytag en F.C. Snitger. Orgelmaker Frans Casper Snitger jr. draagt wel een heel bekende naam, namelijk de naam van zijn grootvader Arp Schnitger (de ‘ch’ verdween later). Abbes en Huizing gaan in op de achtergronden rondom de bouw van het orgel. Voor het onlangs gerestaureerde orgel prijkt een ‘cartouche’ waarop de namen vermeld zijn van de predikanten en kerkvoogden in 1797. Dankzij de kerkelijke archieven is te reconstrueren hoe het orgel gefinancierd werd, maar ook hoe de kerkelijke gemeente in 1797 functioneerde en wie deze kerkbestuurders waren.
  7. Orgelspel verzorgd door de heer Pieter Pilon.

Het Snitger-Freytag orgel in de Magnuskerk van Bellingwolde. (Foto: Dennis Wubs, Wikimedia Commons)

Pieter Pilon kreeg orgellessen van Piet Wiersma en studeerde vervolgens orgel aan het nu Noord Nederlands Conservatorium in Groningen bij Wim van Beek en piano bij Jan Marisse Huizing. Kerkmuziek studeerde hij aan het koninklijk Conservatorium in Den Haag bij resp. Christiaan Winter en Jos van der Kooy. Hij verdiepte zich in liedbegeleiding (piano) bij Tan Crone. In 1988 behaalde hij voor orgel het einddiploma Uitvoerend Musicus met onderscheiding. Na het eindexamen piano volgden er lessen(onder meer improvisatie) bij Albert de Klerk. Hij werd prijswinnaar van het Nationale Orgelimprovisatieconcours (1992) in Bolsward. Pilon is organist van het befaamde Lohman-orgel in Farmsum.

Sluiting van de vergadering.

Het bestuur hoopt weer velen van u op 14 december te mogen begroeten. Neemt u gerust een gast mee!

Met vriendelijke groet,

namens het bestuur,

Kuper-Dijkmeijer, secretaris

Wijziging lezing MOW-HVW 19 november – avond gaat gewoon door

Door ziekte komt de lezing van Jeroen Wiersma te vervallen. Omdat we twee sprekers hadden gaat de avond gaat echter gewoon door. Het museum neemt contact op met de mensen die zich hebben aangemeld. Mogelijk bieden wij de lezing in een later stadium opnieuw aan. 

Henny Groenendijk I “Droge en natte archeologie in Westerwolde”.

Bij archeologen staat Westerwolde hoog aangeschreven. In de eerste helft van de vorige eeuw verrichtte Albert Egges van Giffen baanbrekend archeologisch onderzoek, onder andere in Wessinghuizen en Laudermarke. Bijna een eeuw na Van Giffens werk zijn de inzichten op de bewoningsgeschiedenis veranderd. Voormalig provinciaal archeoloog Henny Groenendijk toont aan waarom we de focus moeten verleggen van de droge archeologie op de essen naar de natte archeologie in de beekdalen.

Prof. dr. Henny Groenendijk is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt onder meer als bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen.