Middeleeuws Ter Apel dit jaar thema bouwen

Ter Apel – In de middeleeuwen kwam er heel wat kijken bij een bouwwerk zoals dat van Klooster Ter Apel. Er waren natuurlijk nog geen vrachtwagens en machines. Alles werd met de hand gemaakt. Of met behulp van werktuigen, die ook eerst met de hand gemaakt moesten worden. Hoe dat in zijn werk ging kunnen bezoekers van Middeleeuws Ter Apel dit jaar in het echt komen bekijken of er zelf een steentje aan bijdragen.

Middeleeuwse bouwplaats

“Dit jaar gaan we bouwen”, vertelt bouwmeester Marius de Bruijn van Middeleeuws Ter Apel enthousiast. “Er komt een ware middeleeuwse bouwplaats op het evenement, waar bezoekers de vaklieden aan het werk kunnen zien, maar ook zelf mogen helpen. Bij een klooster zien we niet alleen de karakteristieken van klooster- en kerkbouw, maar ook die van huizenbouw. Bij het kloostercomplex hoorden immers veel omringende gebouwen. Op Middeleeuws Ter Apel 2017 gaan we daarom samen met de bezoekers bouwen aan een kloostergewelf en een lemen huis, waarvan eerst de fundering wordt gelegd met kloostermoppen.”

Kloostergewelf

Een kloostergewelf is een gewelf, dat ontstaat als twee gelijke tongewelven elkaar in een rechte hoek van 90° snijden. Het gewelf ontstaat door alle vier muren in een boogvorm op te metselen en is daardoor net het tegendeel van het kruisgewelf of graatgewelf, waar de gewelfkappen de dragende elementen zijn. Een kloostergewelf kan ook als een vierkante koepel beschouwd worden.

Bouwen in de Middeleeuwen

Bij het bouwen van een kerk of kathedraal in de middeleeuwen kwam nog heel wat kijken. Materialen werden niet, zoals tegenwoordig, prefab door vrachtwagens aangeleverd. Timmerlieden moesten eerst de karren en schuiten maken voor de aanvoer van de materialen. De timmerlieden maakten ook de benodigde gereedschappen, steigers, platforms, hellingbanen en katrollen. Kant en klare bakstenen bestonden nog niet, dus steenhouwers gaven de stenen één voor één de juiste vorm.

Vaklui aan het werk

Niet alleen was er veel geld nodig om te bouwen, er waren dus ook heel veel vakmensen nodig. Helemaal bovenaan stond de bouwmeester, hij was niet alleen de architect, maar ook de opzichter en de aannemer. Hij gaf leiding aan het werk en hield contact met de opdrachtgever. Verder waren er timmerlieden, metselaars, steenhouwers, glas-in-loodzetters, smeden, dakdekkers, etc. Veel van deze vakmensen zullen bezoekers op Middeleeuws Ter Apel 2017 ook echt aan het werk zien en in sommige gevallen zelfs mogen helpen.

Over Middeleeuws ter Apel

Middeleeuws Ter Apel is een van de meest authentieke middeleeuwse evenementen in Nederland, dat plaats vindt bij het Klooster in Ter Apel. Het voert de bezoeker terug naar het jaar 1465, het jaar waarin het Kruisherenklooster in Ter Apel in gebruik werd genomen. Het evenement vindt elk jaar in het eerste weekend van september plaats, dit jaar dus op 2 en 3 september.

Stichting Middeleeuws Ter Apel
Postbus 136
9560 AC Ter Apel

Voorjaarsnummer Terra Westerwolda verschenen

Binnenkort ontvangen de leden van de Historische Vereniging Westerwolde het voorjaarsnummer van Terra Westerwolda. Het blad is in de loop van maart ook weer verkrijgbaar bij verschillende (boek)winkels in de regio en bij boekhandel Godert Walter in Groningen.

Wilde hartstocht in Westerwolde
Henk Lagerweij (82) was in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw docent Nederlands op de Rijks HBS (later RSG) in Ter Apel. Regionale en landelijke bekendheid kreeg hij als cabaretier en liedjeszanger. Hij trad vaak samen op met zijn oud-leerling pianist Martin van Dijk. In theaters in Stad en Ommeland, maar ook bij de RONO (nu Radio Noord), NCRV en VARA. Met Hans ter Heijden blikt hij terug op die jaren, waarin hij bekende liedjes schreef als ‘Het kerkje van Oterdum’, ‘De Waddenzee’ en natuurlijk: ‘Westerwolde, land van wilde hartstocht’!

Villa Benvenuto
Bé Scholte haalt jeugdherinneringen op aan Bourtange en Arne Jansen schrijft over zijn jeugd in villa ‘Benvenuto’ in Bellingwolde. En waarom is die prachtige villa eigenlijk gesloopt? Onze jonge vliegende reporter Sanne Meijer belandde in Abeltjeshuis en brengt verslag uit. Zij is nu overigens ook wekelijks te beluisteren op Radio Noord! Terug van weggeweest is de rubriek ‘Het portret van…’. En is Westerwolde conservatief? Lees de column ‘Siste Viator’ van Jochem Abbes.

Mobilisatietheepot
Verder dook Jan Huizing weer in de archieven en ontrukte hij klokkengieter Tittie Goosens aan de vergetelheid. Naast de vaste rubrieken is er verder aandacht voor ‘Dij mooie, zangerge Westerwoldsche taol’ en vertelt Tjarko van Dijk van Museum de Oude Wolden over de ‘mobilisatietheepot’.

Veel leesplezier!

Lidmaatschap
Leden van de Historische Vereniging Westerwolde ontvangen het blad automatisch; de kosten voor het lidmaatschap bedragen slechts € 20,00 per jaar. Ook lid-abonnee worden? Klik dan hier.
Het blad is voor € 4,95 ook te koop bij diverse winkels in de regio. Het verschijnt drie keer per jaar. Het volgende (zomer)nummer komt in juli 2017 uit.

Reacties

Voor reacties of ideeën voor artikelen kunt u contact opnemen met Hans ter Heijden, eindredacteur van Terra Westerwolda, telefoon: 0599 313 811 / 06 51 05 65 65; e-mail: taalschuur@hetnet.nl

Jan Wepel met zijn schaapskudde

“Jan Wepel met zijn kudde op weg naar de heide

Deze foto kregen we toegestuurd door mevrouw Engelkes uit Roden. De foto is op karton geplakt en komt uit de nalatenschap van haar vader Geert Engelkes. Ze zegt dat het goed zou kunnen dat de foto ingelijst is geweest en bij haar grootvader Jarke Engelkes aan de muur heeft gehangen. Op de foto staat nog de naam H. Loman Veendam (waarschijnlijk de fotograaf).. Zij wil graag weten wanneer en op welke locatie in Westerwolde deze foto is genomen en of er meer bekend is over de schaapsherder op de foto die Jan Wepel heet.

Uw reactie kunt u onderaan dit bericht zetten.

We hebben al wat voorwerk verricht en we kunnen met aan zekerheid grenzende waarschijnlijk zeggen dat Jan Wepel uit de buurt van Vlagtwedde moet komen.

Op www.allergroningers.nl vonden we dit:


J
aap Winter stuurde ons nog deze foto van de huidige situatie van de plek in ter Borg.

 

De oude Engelkensbrug tussen Veele en Wessinghuizen

In 1924 was de enige verbinding tussen Veele en Wessinghuizen de fiets- en voetbrug. Later in 1957 kwam hier de nieuwe en bredere Engelkensbrug te liggen. De oude brug is er nog steeds en is tegenwoordig een geliefd foto object.
Op de foto’s staan o.a. leden van der familie Bessembinders.
De foto’s komen uit het archief van Graddes Nobbe.
2016scan034 2016scan034a

Inmiddels is er mede dankzij Meijco van Velzen wat meer duidelijk over de naam Engelkens. Bij deze brug stond namelijk een boerderij van de familie Engelkens. Zie onderstaande krantenknipsels:

Dollardslib voor verbetering van landbouwgronden

Op onze ledenbijeenkomst op17 december j.l. vertelde Dr. Karel Essink een verhaal over die ene grenspaal in de Dollard. Vooral  vertelde hij kort iets over het gebruik van slib uit de Dollard t.b.v. verbetering van landbouwgronden in oostelijk Groningen en Noord-Drenthe zo’n honderd jaar geleden. Die informatie in onderdeel van een artikel dat zojuist verscheen in het Tijdschrift voor Historische Geografie. Met toestemming van de heer Essink mogen wij u dit interessante artikel aanbieden als PDF bestand. Via onderstaande link kunt u het artikel inzien of downloaden.

THG20164 03 Essink

Kort overzicht van activiteiten bij de Groninger Archieven in 2017 (voor zover nu bekend)

  • Woensdag 18 januari – Lezingenserie over de Grenzen van Groningen: De grens met Friesland. Albert Buursma vertelt over strubbelingen in het grensgebied in de Wadden en Bert Looper bespreekt wat allerlei soorten grenzen betekenen voor de identiteit van Groningers en Friezen.
  • Woensdag 8 februari – Lezingenserie over de Grenzen van Groningen: De grens met Duitsland. Herman Posthumus neemt ons mee op een tocht langs de grenspalen als getuigen van de grensgeschiedenis en Henk Wierts vertelt over grensoverschrijdend gedrag in de vorm van smokkel tijdens de Eerste Wereldoorlog.
  • Woensdag 1 maart – Lezingenserie over de Grenzen van Groningen: De grens langs de zee: de kerstvloed van 1717 en de dijken. Tonko Ufkes besteedt aandacht aan oorzaken en gevolgen van deze natuurramp, die heel Noord-Groningen zwaar trof, waarna Piet Nienhuis ons de sporen van die overstroming in het landschap laat zien.
  • Zaterdag 18 maart – Dag van de Groninger Taal
  • Woensdag 22 maart – Lezing door Karin Veldman en Jantina Veltman over Kleur in Stad en Ommeland: kleuronderzoek en kleurdecoratie.
  • Woensdag 29 maart – Lezingenserie over de Grenzen van Groningen: De grens van de Stad. Maarten Duijvendak spreekt over de afbraak van de stadswallen en fortificaties uit de eerste helft van de 17e eeuw, die voor de stad een omknelling waren geworden. Wat betekende dit begin van het moderne Groningen voor de bewoners?
  • Woensdag 19 april – Lezingenserie over de Grenzen van Groningen: De grens met Drenthe. Onder de titel: ‘Kolonisatie rond de Semslinie 1650-2000’ vertellen Paul Brood en Erwin Karel over deze oudste lijnrechte grens.
  • Zaterdag 14 oktober- Dag van de Groninger Geschiedenis

Vlagtwedde 17 december Algemene Ledenvergadering

Voor een volle zaal in ’t Kruispunt in Vlagtwedde begon voorzitter Jochem Abbes met een vraag over het nieuwe gemeentewapen van Westerwolde. De vergadering was unaniem van mening dat de korenschoof, zoals die nu voorkomt in de wapens van de oude gemeente Wedde en in die van de gemeente Vlagtwedde moet terugkomen in het nieuwe wapen.

Het verdere programma werd ingevuld door de Stichting Verdronken Geschiedenis.

Als eerste spreker hield Egge Knol een inleiding waar onder meer het Nesserland bij Emden en het Punt van Reide aan de orde kwamen. De bewoningsgeschiedenis van het Punt van Reide was erg interessant.
Als tweede spreker kwam ons bestuurslid Jan Huizing aan het woord, die aan de hand van oude kaarten het een en ander vertelde over kerken, kerkhoven en kolken.
De derde spreker was onze voorzitter Jochem Abbes die vertelde over zijn voorvaders die in  Blijham een boerderij hebben gehad. Opstrekkende heerden en Blijham aan de Dollard kwamen uitgebreid aan de orde.
Na de pauze kreeg Karel Essink het woord over het thema Grensproblemen in de Dollard. De problemen, die er nog steeds zijn met Duitsland over de exacte grens tussen Nederland en Duitsland. Ook slijkschepen en smokkelarij kwamen aan de orde. Het Museum de Oude Wolden (MOW) had een aantal gebruiksvoorwerpen meegegeven, waar o.a. door Jan Huizing uitleg over werd gegeven. Op de foto Albert Buursma gadegeslagen door Egge KnolAls laatste spreker was ons bestuurslid Ruut Wegman aan de beurt die zijn lezing over de aanwas van de Dollard vergezeld liet gaan van mooie oude kaarten. Een hele oude, haast onleesbare kaart van de Dollard is door Ruut helemaal bewerkt en opnieuw ingetekend. De kaart was na afloop te bekijken. Een mooi stukje vakwerk.

Al met al een zeer interessante middag.

Zie voor meer informatie www.verdronkengeschiedenis.nl

Documentatiecollectie

Bibliotheek

Op de pagina Documentatiecollectie op deze website vindt u een lijst met alle boeken die de Historische Vereniging Westerwolde in de bibliotheek heeft staan.

Boeken op internet

Ook op Internet komen steeds meer bestanden en boeken digitaal beschikbaar. Als we wat tegenkomen, dat over Westerwolde gaat, zullen we dat ook op deze pagina gaan vermelden.
Zo vonden we onlangs het boek Het Landschap van Westerwolde door Dr. Ir. J.E. Muntinga in zijn geheel als PDF bestand op internet.

Mocht u ook nog eens wat interessants  over Westerwolde tegenkomen, stuur dan een link naar info@verenigingwesterwolde.nl en we plaatsen uw link er ook bij. Op die manier kunnen we ook een leuke digitale bibliotheek opbouwen.

Ledenbijeenkomst 17 december 2016 in Vlagtwedde

Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij u hierbij uitnodigen voor de ledenbijeenkomst van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 17 december a.s. in ‘t Kruispunt (Beatrixstraat 13) te Vlagtwedde. De vergadering begint om 13.30 uur. Het programma voor de middag is als volgt:

  1. Opening door de voorzitter.
  2. Ingekomen stukken en mededelingen, door de secretaris.
  3. Verhalenmiddag: ‘Westerwolde en de Dollard’, georganiseerd door de Stichting Verdronken Geschiedenis in samenwerking met de Historische Vereniging Westerwolde en Museum de Oude Wolden te Bellingwolde. De algehele leiding en een introductie op het programma wordt verzorgd door dr. A. Buursma. Daarnaast zal dr. E. Knol spreken over het ‘Verloren Reiderland’ en dr. K. Essink over ‘Grenskwesties in het Eems-Dollardgebied’. Namens MOW zal drs. T. van Dijk enkele relevante objecten uit de museale collectie toelichten. Daarnaast is er gelegenheid voor sprekers uit het publiek met een historisch verhaal m.b.t. Westerwolde en de Dollard. Verdere informatie kunt u lezen op de bijgesloten folder.
  4. Pauze.
  5. Tweede deel Verhalenmiddag ‘Westerwolde en de Dollard’.
  6. Sluiting van de vergadering.

Na afloop van de vergadering zal de ‘Werkgroep Veldnamen in Westerwolde’ van onze vereniging bijeen komen om de verdere voortgang van de veldnameninventarisatie te bespreken. Leden die geïnteresseerd zijn om hieraan deel te nemen worden uitgenodigd zich te melden bij het bestuur.

Tot slot nog een opmerking met betrekking tot ons tijdschrift Terra Westerwolda. Het bestuur heeft enkele meldingen gekregen van niet-ontvangen tijdschriften. Wanneer dat bij u ook het geval is, wilt u dit kenbaar maken bij het bestuur? Het gaat om het zomernummer van 2016 (nr. 1).

Het bestuur hoopt weer velen van u op 17 december te mogen begroeten. Neemt u gerust een gast mee!

Met vriendelijke groet,

namens het bestuur,
I. Middelkamp-Maarsingh, secretaris.

 

Tonnis Post een project van Dirk Kome en Eddie Marsman

15085642_339360386434333_8704911804531082119_nOpnieuw bekeken
‘Tonnis Post (1877- 1930) fotograaf van de vooruitgang’

In de zomer 2015 ging Dirk Kome op zoek naar een fotoboek van Tonnis Post. Dat bleek wonderlijk genoeg niet te bestaan, dus besloot hij er zelf een te maken. Half januari 2016 kwam hij door tussenkomst van Marten Fokkens van de Werkgroep Streekhistorie Bellingwedde in contact met Eddie Marsman. Sinds dat moment onderzoeken Dirk en Eddie gezamenlijk leven en werk van fotograaf Tonnis Post.

We werken samen met de Groninger Archieven, het Openluchtmuseum in Arnhem en met tal van lokale historici, verenigingen, archieven en particulieren. En dat samenwerken wérkt. Behalve ‘nieuwe’ foto’s hebben we inmiddels ook een schat aan nieuwe gegevens gevonden die zijn foto’s in een nieuw daglicht plaatsen en ons met andere ogen naar het verleden en het heden doen kijken.

In 2018 komt al dit onderzoek samen in een fotoboek (Uitgeverij Lecturis) en een tentoonstelling in het Fotomuseum Den Haag en in Het MOW in Bellingwolde.

15111061_339172069786498_6769270887087138649_o

Tonnis Post

Fotograaf Tonnis Post is vooral bekend door de foto’s die hij tussen 1913 en 1916 maakte en nu een monument zijn voor een manier van leven die niet meer bestaat; Armlastige Groningers voor hun half ingegraven plaggenhutjes. Kinderen in bedsteden, waar het varken of de geit omheen scharrelde. Gezinnen met een tiental kinderen voor hun piepkleine, vervallen boerderijtjes, waarbij je je afvraagt hoe iedereen binnen paste. De arbeiders die de kanalen en sluizen, die nu nog bestaan en gebruikt worden, met de hand uitgroeven en aanlegden.

Hij fotografeerde niet alleen de allerarmsten, maar ook de welgestelden, die in prachtig onderhouden, moderne boerderijen woonden. Hij maakte portretten in zijn studio, fotografeerde feesten en straatbeelden voor ansichtkaarten.

Zijn foto’s zijn uniek omdat hij zijn studio verliet en op pad ging om te fotograferen. Fotografie was in die tijd veel ingewikkelder dan nu. Afstanden die wij in minuten afleggen, waren barre voetreizen over onverharde modderwegen. Hij had een loodzware bepakking met een grote houten camera, glasnegatieven en een houten statief. Er was geen elektriciteit, geen accu’s. Flitsen ging met een schaaltje magnesiumpoeder, dat je aan moest steken voor een enkele felle flits. En dan maar hopen dat de lens was opengegaan op het moment van flitsen en er iets op het negatief stond.

Project

In het project Tonnis Post brengen Dirk Kome en Eddie Marsman het oeuvre van Tonnis Post voor het eerst bijeen, nadat het meer dan een eeuw verspreid was over vele schoenendozen van particulieren en archieven. We proberen de precieze gang van zaken van toen te achterhalen en stellen ons tegelijkertijd de vragen: Wat is er gebeurd met de nazaten van de plaggenhutbewoners? Zijn zij opgeklommen op de sociale ladder of geldt nog steeds dat wie voor een dubbeltje geboren is, nooit een kwartje wordt. De kanalen, die ooit bedoeld waren voor het droogleggen van moerassen en om aardappels af te voeren, zijn nu alleen nog voor de pleziervaart. Veel van de polders die drooggelegd werden voor hoognodige landbouwgrond worden nu weer afgegraven om als waterberging te dienen. Deze nieuwe vooruitgang leggen we vast, niet alleen in tekst maar ook met nieuwe foto’s, gemaakt op de plekken waar en de situaties waarin Tonnis Post honderd jaar geleden ook werkte.

Graag vestigen we jullie aandacht op de Facebook pagina over de fotograaf Tonnis Post, die aan het begin van de vorige eeuw onder andere met de Bellingwolder huisarts Middendorp op stap ging om foto’s te maken van de woontoestanden in ons gebied.
U zult er de komende tijd nog wel meer over te horen krijgen.
We zouden zeggen bekijk de pagina en “vindt hem leuk” .
https://www.facebook.com/fotograafTonnisPost/

Duits Nederlandse Israël reis

Ons lid Alie Noorlag organiseert  vanuit de Gesellschaft für Christlich-Jüdische Zusammenarbeit in Ostfriesland e.V. een reis  naar Israël. Het zou wellicht iets kunnen zijn voor de leden van de Historische Vereniging. Het is een gemengd Duits-Nederlandse reis. Het een interessante reis omdat ze niet alleen toeristische plaatsen bezoeken, maar ook kennismaken met verschillende projecten in het land. De gids in Israël is een Nederlander en spreekt Nederlands en Duits.
De reis duurt van 24 maart 2017 t/m 5 april 2017.
Er zijn nog een paar plaatsen vrij.
Als u geïnteresseerd bent in deze reis kunt u contact opnemen met Alie Noorlag, e-mail a.w.noorlag@planet.nl  of telefonisch 0599-353328.
Graag wel zo snel mogelijk want half december moeten de opgaven bij het reisbureau binnen zijn.

Bezorging Terra Westerwolda

Veel leden van HVW hebben het winternummer van Terra Westerwolda al ontvangen. Door een distributieprobleem echter nog niet alle (nieuwe) leden. Zij ontvangen dit zo spoedig mogelijk. Mocht u het onverhoopt op 30 november a.s. nog niet ontvangen hebben, neemt u dan contact op met Ina Middelkamp (e-mail middelkamp5@ziggo.nl. Wij sturen u dan direct een exemplaar toe.