Voorjaarsnummer Terra Westerwolda verschenen

Het is voorjaar! De krokussen en narcissen staan in bloei, én het voorjaarsnummer van Terra Westerwolda ligt inmiddels bij onze abonnees en is weer verkrijgbaar op de vaste verkooppunten.

De ‘fabrieksboerderij’ in Veelerveen

Jan van Linge werd geboren in Dedemsvaart, maar na de HBS in Meppel en de landbouwschool in Groningen werd hij in 1958 assistent-bedrijfsleider en vanaf 1962 bedrijfsleider op de boerderij die hoorde bij de Aardappelmeelfabriek Westerwolde in Veelerveen. Tot aan zijn pensioen in 1992 werkte Jan op de boerderij. Tjarko van Dijk sprak met hem over zijn jeugd in Overijssel en werkzame leven in Westerwolde.

De tragedie van Isaac Hartog

Geert Volders stuitte op het dossier van Isaac Hartog, die in de zomer van 1807 vastzat in de gevangenis in Wedde. Met een paardendiefstal, een arbeidsconflict binnen het leger, een boze vrouw en een gevangenisstraf heeft het alle ingrediënten voor een kleine tragedie.

‘Een werk van beteekenis’

Tussen krantenknipsels en oude papieren vond Hemmo Clevering de koopakte uit 1911 van een boerderij in Jipsingboermussel waarin werd verwezen naar de verharding van de Schaalbergerweg, welke in 1904 toegezegd was, maar pas in 1928 werd voltooid. De vondst riep vragen op: Waarom heet die weg eigenlijk zo? En waarom duurde het 24 jaar voordat de verharding van de weg gerealiseerd werd? Hemmo Clevering beantwoord deze vragen in zijn artikel over de Schaalbergerweg.

En verder…

Uit de collectie van het MOW | Museum Westerwolde worden dit keer oorijzers uitgelicht als sprekend object. Jakob Been vertelt over de historische verhalen uit Ter Apel die hij opschreef en publiceerde in het boek Grepen uit het verleden van Ter Apel. In ‘Het portret van’ staan Harm Schuring en Geertje van Hateren centraal. Lieuwe Jongsma schreef over het Spaanse diep, een kanaal dat nooit voltooid werd. Verder het tweede deel van boeren tot bankiers over de familie Trenning en het bankwezen in Onstwedde. En uiteraard de vaste rubrieken zoals het nieuws van de Historische Vereniging Westerwolde en de laatste historische actualiteiten.

 

Binnenkort verschijnt het boek over Erve Up ten Thije, eene boerenbehuizing met erf en tuin gelegen te Onstwedde.


Erve Up ten Thije, eene boerenbehuizing met erf en tuin gelegen te Onstwedde.

In juni 2016 kochten René en Gerda Nijenbrinks de boerderij aan de Dorpsstraat 1 te Onstwedde. Een beslissing die hen door velen werd afgeraden. Het pand verkeerde in vergaande staat van verval en bezat allang niet meer de allure die het vroeger gehad moest hebben. Maar ze waren vast van plan om dit Doornroosje weer uit haar slaap te laten ontwaken. Om er weer een boerderij van te maken die een thuis voor hen zou worden en een genot om te aanschouwen. En dat is gelukt! Het pand is inmiddels in zijn geheel gerenoveerd en gerestaureerd en zoveel mogelijk terug gebracht in de oorspronkelijke staat. Maar dan wel volgens de eisen en maatstaven van deze tijd.

Gedurende de verbouwing ontstaat er steeds meer interesse in de historie van dit beeldbepalende pand. Dit is immers een plek waarvan de historie bijna 600 jaar terug gaat in de tijd. Van een bezwaarschrift tegen de Addinga’s op de burcht in Wedde in 1475 tot de onthulling van de naam van de boerderij in 2020. Het besluit was dan ook snel genomen on een boek uit te geven over deze bijzondere plek.

De afgelopen 5 jaar is Gerda druk bezig geweest om zoveel mogelijk gegevens aangaande dit erf boven water te krijgen. Dit is uiteindelijk uitgemond in een lijvig boek van 240 pagina’s op A4-formaat, van een zware kwaliteit papier en is rijk geïllustreerd met afbeeldingen, kaarten en foto’s. Daarnaast bevat het een fotorapportage van de verbouwing.

Bestellen:
De prijs van het boek bedraagt bij voorintekening €20,00. Geef uw bestelling door via e-mail (gerda.nijenbrinks@nmsbv.eu), vóór 31 maart. Intekenen kan ook tijdens de ALV van de Historische Vereniging op zaterdag 26 maart.

Afhalen kan op:

Zaterdag 2 april aanstaande tussen 10:00 en 14:00 uur.

Erve Up ten Thije, Dorpsstraat 1 te Onstwedde, aan de achterkant van de boerderij, op de deel of bij mooi weer buiten.

Onder het genot van een kopje koffie of thee met iets lekkers wordt het boek uitgereikt aan een ieder die het boek via voorintekening heeft besteld. U wordt verzocht contant en het liefst gepast te betalen. Voorintekenprijs €20,-

Verzenden?

Het boek kan ook naar u verzonden worden. De verzendkosten bedragen € 5,95 voor 1 exemplaar en € 7,50 voor 2 exemplaren.

Indien dit van toepassing is, wilt u dit dan via de mail aanvragen?

 

Uitnodiging Algemene Ledenvergadering op 26 maart 2022

Geachte leden en andere belangstellenden,

Graag willen wij u hierbij uitnodigen voor de algemene ledenvergadering van de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 26 maart in d’Ekkelkaamp te Onstwedde:
Kerklaan 7, 9591 AH Onstwedde.
De vergadering begint om 13.30 uur.

De complete agenda en bijbehorende stukken kunt u openen via onderstaande links:

HVW Uitnodiging ALV 26 maart 2022

HVW Jaarverslag 2021

HVW Verslag ALV 16 oktober 2021

Wie kan Siep Schepel helpen?

Op 23 feb. 2022, om 21:41 heeft Siep Schepel <siepmarga2@hotmail.com> het volgende geschreven:

Hallo,
Mijn naam is Siep Schepel. Mijn oudst bekende voorvader is ene Heiko Harms, die later de naam Aykenius Hermanni Schepel aannam toe hij theologie studeerde in Groningen. hij is waarschijnlijk geboren omstreek 1602 in Lutjeloo en ik vermoed dat hij een zoon is van Herman Eijlerts, eigenerfde in Lutjeloo. De namen kunnen best hier en daar wat anders zijn geschreven. Zij moeten dus tot een van oudste bewoners van dit gehucht worden gerekend. Mijn vraag is of er meer bekend is van hun eventuele boerderij waar ze gewoond hebben en eventueel andere geschiedenis. Ik ben ook heel benieuwd naar de herkomst van de familienaam Schepel, omdat zijn broer deze familienaam niet gebruikte en er m.i. geen relatie is tussen een schepel als inhoudsmaat en het beroep van predikant. Misschien kunt u of een van uw leden mij hier verder mee helpen.

Alvast mijn dank

m.v.g.

Siep Schepel

Grit – Sluurman – Van Vuren

Deze brief kregen we van Aly Grit. Misschien interessant voor iemand die derze familie in zijn stamboom heeft of misschien iemand die er mensen van kent.
“Bij het opruimen van familiepapieren vond ik deze ansichtkaart. Mijn moeder zond deze kaart in 1936 naar mijn zus, toen ze logeerde bij mijn tante Antje-Grit- Sluurman te Bellingwolde.
Antje Sluurman geboren 6-3-1899 te Smilde(?) was een dochter van Henrikus Sluurman en Willempje Doesburg. Hendrikus was zuiveldirecteur en hij overleed 1-10-1924 in Bellingwolde.
Anje Sluurman trouwde op 12-3-1921 te Bellingwolde met Steffen Grit geboren 17-12-1893 te Smilde, overleden 15-10-1923 te Smilde. Waarschijnlijk aan TBC.
Steffen was een broer van mijn vader Hendrik Grit, zoon van Albert Grit en Maria de Vries.

Hartelijke groet, Aly Grit, geboren 1938.”

Industrieel Erfgoed in Groningen – wie heeft informatie?

bron: www.boei.nl – Melkfabriek in Laude

Onderstaand verzoek kregen we binnen. Als u wat voor Frank kunt betekenen, dan mag u rechtstreeks met hem contact opnemen.

Ik ben betrokken bij een boek over industrieel erfgoed in de stad en de provincie Groningen. Ik ben daarom o.m. op zoek naar betrokkenen (bv oud-werknemers en mensen die zich inzetten voor het behoud van een gebouw) bij de oude aardappelzetmeelfabriek in Ter Apel. Tevens ben ik op zoek naar voorbeelden van industrieel erfgoed in Sellingen en Vlagtwedde.

Met vriendelijke groet,
Frank von Hebel

Bestuursmededelingen


P/a mw. K. Kuper-Dijkmeijer, secr.
Venneweg 15
9541 XN VLAGTWEDDE
Tel.: 0599-313529
E-mail: info@verenigingwesterwolde.nl


Betreft: 1. afgelasting bijeenkomst 26 januari
2. Persbericht gemeente Westerwolde t.a.v. karakteristieke panden en
kwaliteiten van dorpen in Westerwolde

 

Geachte leden,

Gezien de huidige situatie rondom het Coronavirus heeft het bestuur besloten om de bijeenkomst van 29 januari (Sellingen) niet door te laten gaan.

Wij hebben voor 26 maart onze Algemene Ledenvergadering gepland in De Ekkelkaamp te Onstwedde. Gelukkig hebben we prof. dr. Reinder Reinders bereid gevonden om dan zijn voordracht te houden over De Atlas van Acker Stratingh, kartering van de Groninger bodem, wierden en waterstaat (1825-1839)U ontvangt hiervoor t.z.t een uitnodiging.

 

Wij wachten als bestuur de huidige gang van zaken en adviezen van de overheid af. Uiteraard staat de veiligheid en gezondheid van onze leden voorop.

Aan ommezijde staand bericht ontvingen wij van de gemeente Westerwolde. Voor leden van onze vereniging interessant om mee te denken, wij willen dit graag onder uw aandacht brengen.

Met vriendelijk groet,
namens het bestuur van de Historische Vereniging Westerwolde,

Kineke Kuper-Dijkmeijer, secretaris


Persbericht

Sellingen/Wedde, 13 januari 2022

Op zoek naar karakteristieke panden en kwaliteiten van dorpen in Westerwolde

De gemeente Westerwolde gaat karakteristieke panden in de gemeente aanwijzen. Deze panden mogen niet zomaar worden gesloopt. Ze horen bij de streek en maken het gebied uniek en herkenbaar. Daarnaast gaat de gemeente de unieke en herkenbare kwaliteiten van elf dorpen vastleggen. Zodat ook deze bewaard blijven. De gemeente is trots op deze panden en het gebied en wil zuinig zijn op deze rijke cultuurhistorie. Inwoners en andere geïnteresseerden kunnen meedenken over de panden en dorpen.

Meedenken over deze panden en dorpen

Adviesbureau Libau voert deze twee opdrachten samen met de gemeente uit. Inwoners en andere geïnteresseerden kunnen meedenken over de kwaliteiten van de elf dorpen en karakteristieke panden in de hele gemeente. Hiervoor worden drie bijeenkomsten* georganiseerd:

Donderdag 27 januari 2022 om 19.00 uur voor (de omgeving van) Oudeschans, Blijham, Bellingwolde en Vriescheloo

Donderdag 3 maart 2022 om 19.00 uur voor (de omgeving van) Wedde, Veelerveen, Vlagtwedde en Bourtange

Donderdag 31 maart 2022 om 19.00 uur voor (de omgeving van) Sellingen, Ter Apel en Ter Apelkanaal

*Afhankelijk van de coronamaatregelen vinden de bijeenkomsten op locatie of online plaats.

Wat is een karakteristiek pand?

Dat is een pand dat door ouderdom, de bouwstijl of (vroegere) functie waardevol is. Westerwolde heeft veel van deze panden. In 2014 is een aantal panden in de voormalige gemeente Vlagtwedde al aangewezen als karakteristiek. Nu moet dit ook in de rest van de gemeente gebeuren. Deze waardevolle panden komen in een bestemmingsplan. In dit bestemmingsplan staan regels om deze panden te beschermen. Zo kunnen ze niet zomaar worden gesloopt. Dit betekent niet dat er niets meer veranderd mag worden. Per soort pand wordt omschreven hoe deze verbouwd of herbouwd kan worden zodat de waarde behouden blijft.

Kwaliteiten van de dorpen

De (historische en ruimtelijke) kwaliteiten van elf dorpen worden ook vastgelegd. Een kwaliteit kan bijvoorbeeld bepaalde bebouwing of het straatbeeld in een dorp zijn. Dit gebeurt voor de dorpen Oudeschans, Bellingwolde, Vriescheloo, Blijham, Wedde, Veelerveen, Vlagtwedde, Bourtange, Sellingen,

 

Zuiderzeewerken rond 1930

Rond 1930 werkten veel mensen uit onze regio bij de Zuiderzeewerken. Rina Klein van Historisch Wieringen zond ons deze foto met daarop een aantal mensen met bekende namen. Ze wil graag de namen weten van de mensen op de foto die niet bekend zijn. Wie weet het antwoord?

Wie staan er op de foto:
In het midden staat de familie Tuin die woonde in een woonkeet op Westerklief, Wieringen. Ze hadden kostgangers, ten tijde van de Zuiderzeewerken. foto is rond 1930-1931
van links naar rechts
1.Roef Derks
2. Jacob Wolters
3.Berend Korvemaker
4. onbekend
5. Jakoba Tuin Koerts. Getrouwd in Slochteren in 1920 en gescheiden in 1936.
6. Edzo Tuin (hun kinderen poseren ervoor)
7.onbekend
8.Dirk Wolters
9.onbekend

Luisterwandeling door Jipsinghuizen

In ons blad Terra Westerwolda nr. 3 -2021 staat op de achterzijde een artikel over een Luisterwandeling door Jipsinghuizen. Een QR code laat u een gesproken tekst horen over de boerderij Weenderstraat 19. U kunt de route downloaden staat er ook bij, maar waar dat kan dat staat er niet bij. Vandaar dat we er hier even op terugkomen en u laten weten dat de routekaart, de routebeschrijving en het GPX bestand is te downloaden via deze link:
LUISTERWANDELING DOOR JIPSINGHUIZEN

Molen Bourtange aan de levensader van Westerwolde

Mocht iemand een aanvulling op dit bericht hebben, dan horen we het graag.

Theo Ter Veer stuurde ons het volgende bericht:
Een tijd geleden kocht ik een lijst met een oude foto van een molen en boerderijtje er voor met daarbij de eigenaar, denk ik. Je wilt graag weten welke molen dit is en wie er op staat. Het molenboek Groningen gaf geen uitsluitsel. Op beeldbank zag ik wel een foto van de molen Imminga die er (gekeken naar de trans en onderstel) er op lijkt.

Wie kunnen we daar nu beter naar vragen dan molenkenner bij uitstek Bob Poppen. Hij stuurde ons het volgende antwoord:

Ik heb de foto met verschillende andere foto’s van de molen aan de Moddermansvaart vergeleken en 100% zekerheid heb ik niet, maar het zou hem toch ook heel goed wel kunnen zijn.
De fiche van deze molen vermeldt o.a. het volgende: Een achtkante met dakleer gedekte stellingmolen op een stenen tussen- en onderstuk en een met dakleer gedekte kap. De roeden waren oudhollands opgehekt en hadden een vlucht van 76 voet. Gebouwd in 1895 voor Heinrich Haaijer door molenmaker Harm Wiertsema. Eigenaar sinds 1929 Hindrik Immenga. In 1895 had de molen een ijzeren as. Sinds 1939 onder Imminga als hulpkracht een Chevrolet-automotor. Op 10 mei 1940 werd de molen zwaar beschadigd door het laten springen van de brug over de gracht. Na de oorlog raakte de molen steeds verder in verval. Sloopvergunning d.d. 7 mei 1949. Verdwenen in 1951, in 1980 was het onderstuk nog aanwezig. Ik stuur een foto van deze molen mee van 4 oktober 1929: Molen aan de Moddermansvaart.

Hartelijk gegroet, Bob Poppen

Voor meer informatie over molens kijk ook eens op de website van Bob Poppen:

www.bdpoppen.nl


bron: Beeldbank Groningen

Winternummer Terra Westerwolda verschenen

Het winternummer 2021 van Terra Westerwolda is uit! Leden van de Historische Vereniging Westerwolde ontvangen een dezer dagen het nummer per post. Ook is het tijdschrift weer verkrijgbaar bij de vaste verkooppunten in Westerwolde en de Kanaalstreek.

Afscheid Hans ter Heijden

Na meer dan vijf jaar heeft Hans ter Heijden afscheid genomen als hoofdredacteur van Terra Westerwolda én van de streek Westerwolde. Hij verhuisde naar het Hogeland. Ter gelegenheid van zijn afscheid sprak Tjarko van Dijk met Hans over zijn tijd in Westerwolde en wat hem zo aantrok in het gebied, maar ook over de periode daarvoor. Het resulteerde in een portret van een veelzijdige en zorgvuldige hoofdredacteur.

Het tuinpad van mijn vader

In 2022 verkent het MOW in de expositie De grote nostalgie show de meest uiteenlopende kanten van nostalgie. Obby Veenstra van het MOW verkent in Terra Westerwolda alvast de betekenissen van nostalgie. Wat ervaren mensen als nostalgisch, en wat is nostalgie nu eigenlijk? In 2022 dus te zien en te beleven in het MOW, maar nu alvast een voorproefje in Terra Westerwolda.

Een kanaal dat er nooit kwam

In 1587 werd er onderzoek gedaan naar de mogelijkheid om een scheepvaartkanaal te graven tussen Bellingwolde en Rhede aan de Eems. Het kanaal zou door het Bourtangermoeras gaan en zo een belangrijke route tussen het Groningerland en Münsterland vormen. Het kanaal kwam er echter uiteindelijk niet. Lieuwe Jongsma verdiepte zich aan de hand van een brief in de collectie van de Groninger Archieven en een kaart in de collectie van het Landesarchiv Osnabrück in dit kanaal dat er nooit kwam.

En verder…

In de vaste bijdrage van de Historische Kring Ter Apel schetst Rienhart Wolf de aanleiding voor het recent verschenen boek Nieuw licht op het ‘Huis van het nieuwe Licht’ waarin de bouwhistorie van het klooster van Ter Apel wordt beschreven, en geeft hij aan waarom dit boek zo boeiend is, juist ook voor niet-experts. Gerda Nijenbrinks ontdekte een bijzonder teken van liefde in een geboorteakte uit 1860. Fons van Wanroij verklaart de naam van het ‘Erve up ten Thije’ in Onstwedde. En Lizanne Trenning dook in haar eigen familiegeschiedenis, met in dit nummer deel 1 over het boerenleven van de familie Trenning in Laude.

Nieuw boek over Ter Apel van Jakob Been

Op 1 december verschijnt alweer het vijfde boek van Jakob Been over de geschiedenis van Ter Apel en omstreken. Het zijn opnieuw verschillende onderwerpen: Het meest intrigerende verhaal staat zonder enige twijfel in hoofdstuk drie, waarin op ongeveer veertig pagina’s alles wordt beschreven van het waarschijnlijk grootste drama dat zich ooit in Zuid Westerwolde heeft afgespeeld: het bombardement op de aardappelmeelfabriek in Ter Apelkanaal, waar in 1944 tien burgers bij om het leven zijn gekomen, allemaal werknemers van de fabriek. Op alle aspecten van dit vaak onderbelichte drama wordt ingegaan: hoe en waarom kon het gebeuren dat een bevriende (!) natie zoveel bommen liet vallen, gesprekken met veel nabestaanden en veel foto’s van de omgekomen slachtoffers om hen te eren, zullen in dit hoofdstuk staan. Ook verhalen van mensen die het bombardement hebben meegemaakt worden verteld.

Ook de historie van de molen van Deiman, die tussen 1854 en 1969 midden in het huidige centrum van Ter Apel heeft gestaan, komt aan bod. Uitgebreid wordt ingegaan op de drie generaties Deiman die eigenaar zijn geweest. De geschiedenis van de molen en het beroep van molenaar wordt beschreven. Een ander interessant thema vormt het Dülmer Orkest: het eerste fanfareorkest van Ter Apel en één van de drie voorlopers van de huidige Ter Apeler Harmonie. Waar komt de naam Dülmer vandaan, hoelang bestond het orkest, waar en hoe vaak speelde men en wie waren de dirigenten zijn een aantal van de vragen die beantwoord zullen worden.

Een ander verhaal gaat over de ingenieur van de stad Groningen die er voor heeft gezorgd dat het klooster in de jaren 1931, 1932 en 1993 een gedaanteverwisseling onderging en die als dank een straatnaam naar zich kreeg vernoemd: C.L. De Vos tot Nederveen Cappel.

Burgemeester Velema van Westerwolde heeft ook nu weer het voorwoord geschreven. Het boek is te koop bij de auteur voor € 27,50 (excl. eventuele verzendkosten).

Het kan besteld worden via de mail jbeen01@hetnet.nl

Zeshonderdste lid is in aantocht

Vier jaar geleden verwelkomde de Historische Vereniging Westerwolde haar 500ste lid en nu naderen we de 600. Het zou mooi zijn als we voor het eind van het jaar het 600ste lid konden verwelkomen. Met onze interessante ledenbijeenkomsten en ons zeer lezenswaardig tijdschrift Terra Westerwolda doen we velen nu al een heel groot plezier. Mogen we u ook binnenkort als lid verwelkomen? Als u zich nu opgeeft als lid en u bent de 600ste, dan krijgt u een jaar lidmaatschap van ons cadeau.

Het lidmaatschap kost € 25,00 per jaar en opgeven gaat heel gemakkelijk via deze link: Lid worden.