Over de reeks
De Historische Vereniging Westerwolde en het MOW bieden deze novembermaand opnieuw een boeiende lezingenreeks onder de titel ‘Historische Avonden’. In vier verschillende lezingen verdeeld over drie avonden staat de historie van het Westerwoldse landschap centraal.
In de winter van 2020 en 2021 verschijnt de landschapsbiografie van Westerwolde. Deze biografie brengt de gelaagdheid en diversiteit van de bijzondere cultuurlandschappen van Westerwolde in beeld. De Historische Avonden lopen hierop vooruit en zoomen in op verschillende aspecten van de landschapsgeschiedenis van deze regio.
Sprekers zijn Jochem Abbes, Henny Groenendijk, Geert Volders en Jeroen Wiersma, allen verbonden aan de biografie.
Jenny Wildeman Luppens, bekend van haar vaak historisch getinte blog wildebloumkes.nl introduceert de sprekers.
De collectieregistrator van het museum, Iris Companjen, is bij elke lezing aanwezig. Geïnteresseerden in de collectie van het MOW kunnen bij haar terecht.
De lezingenreeks sluit naadloos aan bij de dan in het museum lopende wisselexposities. In de kleinere expo ‘Veldwerk’ verkennen drie fotografen elk op eigen wijze het Groninger landschap. Dit landschap is eveneens een grondthema in de gevarieerde hoofdtentoonstelling ‘Denkend aan Groningen’.
Praktische info
Elke lezing start om 20 uur, met na drie kwartier een pauze. Je kunt vanaf 19.30 uur in het museum terecht. De toegang bedraagt € 5,00 inclusief entree museum en een kopje koffie of thee.
Van plan om alle lezingen te bezoeken? Koop een strippenkaart! Verkrijgbaar bij de balie vanaf de eerste lezing voor € 11,50 voor 3 lezingen (€ 3,50 korting)
Leden van de Historische Vereniging Westerwolde betalen slechts €4,00 per lezing of € 10,00 voor een strippenkaart van 3 lezingen.
Aanmelden nodig!
De lezingen vinden plaats in de Bruckmanzaal, vanwege een betere akoestiek. Helaas is de ruimte hier beperkt. Meld je aan en verzeker je van een plekje. Dit kan via de telefoon, aan de balie van het museum of door een e-mail te verzenden.
0597 – 531 509 | info@museumdeoudewolden.nl
Overzicht lezingen
5 november | Jochem Abbes
Westerwolde, ‘een kerk van ongekloven hout’
2 x 45 minuten
Eind 19e eeuw schreef de Bellingwolder hoofdonderwijzer Tjeert Velt een gedicht over Westerwolde, dat nadat men het in 1890 op muziek zette, al snel uitgroeide tot het Westerwoldse volkslied. Meester Velt ervoer de monumentale eiken van Westerwolde als een ‘kerk van ongekloven hout’. Hij doelde op de indrukwekkende natuur als religieuze ervaring. Velt was hierin geen unicum. Al eeuwenlang ervaren mensen het goddelijke in de natuur. Ook in Westerwolde had het leven in de nog ongerepte – en als groots, ruig en onvoorspelbaar ervaren – natuur een sterk religieuze dimensie. Abbes toont aan de hand van voorbeelden uit de afgelopen duizend jaar hoe geloof en bijgeloof, christendom en heidendom een (grote) rol in het alledaagse leven speelden.
drs. Jochem Abbes is projectleider van de landschapbiografie Westerwolde en werkt voor de Gemeente Westerwolde.
12 november | Geert Volders
Grenzen: lijnen en kronkels in het Westerwoldse landschap
2 x 45 minuten
Natuurlijke barrières zoals een rivier, een moeras of een heuvel vormden in het oude Westerwolde herkenningspunten voor een (vage) grens. In de loop der eeuwen kwamen daar kunstmatige grenzen bij, bedoeld om bestuurlijke eenheden te scheiden. Dit waren kaarsrechte lijnen, gemarkeerd door sloten, palen of keien. Zoals overal leidden verschillende opvattingen over de loop van een grens ook in Westerwolde tot conflict. Volders laat zien hoe grensconflicten hun sporen nalieten in het landschap, welke betekenis deze lijnen en kronkels hadden, maar bovenal hoe ze getuigen zijn van de rijke cultuurhistorie van Westerwolde.
Geert Volders MA is kernredacteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt als algemeen manager bij Synagoge Groningen.
19 november | dubbellezing van Jeroen Wiersma en Henny Groenendijk
45 minuten per lezing
Jeroen Wiersma
Van natuur naar natuur en wat daar tussenin gebeurde
Westerwolde is één of twee eeuwen voor het begin van de jaartelling door de prehistorische bewoners verlaten en bleef dat de volgende 700 jaar. In die tijd moet het landschap zijn veranderd in een uitgestrekte wildernis. Rond 600 trokken nieuwe kolonisten echter weer het gebied in. In de daaropvolgende eeuwen vormden zij het natuurlijke landschap stukje bij beetje om tot een agrarisch cultuurlandschap. De realisatie van de Ecologische Hoofdstructuur in de afgelopen drie decennia maakte langs grote delen van het beekdal van de Ruiten A weer ruimte voor natuur.
Jeroen Wiersma MA is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt voor het Kenniscentrum Landschap, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Henny Groenendijk
Droge en natte archeologie in Westerwolde
Bij archeologen staat Westerwolde hoog aangeschreven. In de eerste helft van de vorige eeuw verrichtte Albert Egges van Giffen baanbrekend archeologisch onderzoek, onder andere in Wessinghuizen en Laudermarke. Bijna een eeuw na Van Giffens werk zijn de inzichten op de bewoningsgeschiedenis veranderd. Voormalig provinciaal archeoloog Henny Groenendijk toont aan waarom we de focus moeten verleggen van de droge archeologie op de essen naar de natte archeologie in de beekdalen.
Prof. dr. Henny Groenendijk is medeauteur van de landschapsbiografie Westerwolde en werkt onder meer als bijzonder hoogleraar Archeologie en maatschappij aan de Rijksuniversiteit Groningen.
Liever de folder lezen? Klik dan hier: FolderHistorischeAvonden2019
Er zijn nog plaatsen vrij voor onze excursie naar Kleef en ’s Heerenberg op zaterdag 21 september a.s. U kunt zich nu nog opgeven. Klik op de link voor meer informatie.
Dit jaar gaat de Historische Vereniging Westerwolde op zaterdag 21 september op excursie naar de historische stad 
We sluiten de excursie af op de grootste waterburcht van ons land, het Huis Bergh in ’s-Heerenberg. Hier woonde ooit Maria van Nassau, een zus van “onze” Willem van Oranje, die gehuwd was met de Spaansgezinde graaf Willem van den Bergh. Eén van hun zestien (!) kinderen was Frederik, die nog enige tijd in Spaanse dienst stadhouder van Groningen zou zijn.
Vertellers, bezoekers en bewoners delen verhalen in huizen waar joodse plaatsgenoten voor, tijdens en na de oorlog woonden en werkten. Bijvoorbeeld het verhaal van de joodse familie From, dat wordt verteld in het pand in Ter Apel waar voor de oorlog hun kruidenierszaak gevestigd was. Ook verzetsverhalen komen aan bod. Zo kunt u op 4 mei het verhaal horen van Lammert Huizing uit Sellingerbeetse, die met zijn vrouw Grietje een onderduikadres verschafte aan de joodse familie Sachs uit Vlagtwedde. Of het verhaal van ds. Greeven uit Vriescheloo, die daar bij allerlei verzetsactiviteiten betrokken was.